Jak leśnicy planują wskrzesić Puszczę Solską? Podpowiedzi szukają u kolegów z Rudy Raciborskiej

Skala strat w Puszczy Solskiej wciąż poraża. W filmie opublikowanym na YouTube przez Lasy Państwowe, leśnicy ubolewają, że każdy krok po czarnej, jałowej ziemi przypomina o dramacie, który rozegrał się zaledwie kilkadziesiąt dni temu. Dla ludzi, którzy poświęcili życie opiece nad tym terenem, widok tysięcy martwych drzew jest traumatyczny.

– W pierwszym momencie te emocje i adrenalina pozwalają na dobrą sprawę wiele się nie zastanawiać. Człowiek jest w akcji, zaaferowany tym, co robi, i tak naprawdę refleksje i ten smutek przychodzą dopiero później, kiedy faktycznie przechodzi się po tym pożarzysku, patrzy na tysiące martwych drzew – przyznaje na nagraniu Urban Kolman, nadleśniczy Nadleśnictwa Józefów.

Poligon doświadczalny w Rudach

Leśnicy nie mają jednak czasu na rozpamiętywanie strat. Muszą działać szybko, by zaplanować odnowę lasu. W tym celu udali się z wizytą do Nadleśnictwa Rudy Raciborskie, gdzie w 1992 roku wybuchł największy pożar w powojennej historii Polski. Ogień strawił tam wówczas blisko 10 000 hektarów.

Dla polskiego leśnictwa Rudy stały się swoistym polem eksperymentalnym. Dzisiaj trudno uwierzyć, że to miejsce było jednym wielkim pogorzeliskiem.

PRZECZYTAJ: W maju las powinien pachnieć nadzieją. Ten w Puszczy Solskiej pachniał końcem świata

– Był to taki duży poligon doświadczalny z racji skali, nigdy wcześniej leśnicy nie stali przed tak dużym wyzwaniem – wspomina w filmie Tomasz Pacia, nadleśniczy Nadleśnictwa Rudy Raciborskie.

Dzięki pracy tamtejszych leśników dziś po pożarze sprzed trzech dekad nie ma już niemal śladu, a Puszcza Solska ma szansę skorzystać z tych bezcennych lekcji.

Natura czy człowiek? Lekcja pokory

Jednym z najważniejszych pytań, przed którymi stoją leśnicy, jest stopień ingerencji człowieka w proces odnowy. Choć w Rudach Raciborskich blisko 30 procent terenu odnowiło się naturalnie, doświadczenie pokazuje, że sama przyroda nie zawsze radzi sobie tak, jak byśmy tego oczekiwali.

CZYTAJ TEŻ: Puszcza Solska. Trzy ścieżki po kasę na odbudowę spalonego lasu

Ciekawym przykładem jest eksperyment z 2013 roku, kiedy to po kolejnym, mniejszym pożarze w Rudach zdecydowano o pozostawieniu jednego hektara lasu całkowicie naturalnym procesom. Wyniki po 13 latach dają do myślenia.

Zamiast szlachetnych gatunków drzew teren zdominowała ekspansywna czeremcha amerykańska, a znaczne połacie wciąż przypominają jedynie trawiaste murawy. Czy tak musi się stać również na naszym terenie?

– Jeżeli chcemy odtworzyć tę puszczę, to działalność leśników, czyli ponowne wprowadzanie roślinności leśnej, będzie nieodzownym elementem – mówi Tomasz Pacia.

Współczesna odbudowa lasu to także zaawansowana nauka. Ważnym punktem na mapie regeneracji jest szkółka leśna w Nędzy, specjalizująca się w sadzonkach kontenerowych. To tam narodziła się idea mikoryzacji, czyli szczepienia młodych drzewek pożytecznymi grzybami, co znacznie ułatwia im adaptację na trudnym, popożarowym terenie.

– Cała ta idea, program mikoryzacji, powstała właśnie po pożarze w Rudach – wyjaśnia Tomasz Pacia.

Wyzwanie na pokolenia

Leśnicy z Józefowa wiedzą, że przed nimi długa i kosztowna droga. Uporządkowanie terenu, pozyskanie drewna z martwych drzew, a następnie przygotowanie gleby i nasadzenia to proces rozłożony na lata. Sytuacji nie ułatwiają zmiany klimatyczne, prognozowane gorące i suche lata mogą utrudnić przyjmowanie się młodych drzewostanów.

CZYTAJ TEŻ: 34 lata temu płonęła Puszcza Notecka, teraz tracimy Puszczę Solską i nie mamy co liczyć na cud

Mimo to przykład ze Śląska daje nadzieję.

– Koledzy z Lublina są na początku drogi, trzymam za nich kciuki – mówi leśnik z Rud Raciborskich, podkreślając, że kluczem do sukcesu jest cierpliwość.

Choć Puszcza Solska potrzebuje czasu, determinacja leśników i sprawdzone wzorce z Rud pozwalają wierzyć, że za kilkadziesiąt lat kolejne pokolenia znów będą mogły cieszyć się cieniem gęstego, żyjącego lasu.