"To ogromny skandal". Krzysztof Bosak o TK, przyszłości rządu i zachowaniu uczniów „Mundurówki”

Panie Marszałku, zacznijmy od tragedii w Krakowie. Zginęło sześć osób, kilkanaście zostało rannych, sprawca zamordował też swoich rodziców i siostrę. Wcześniej był „krwawy piątek" w szkołach i atak nożownika z Ukrainy w Jarosławiu. Tam też były ofiary śmiertelne. Czy musiało dojść do tych tragedii?

– Oczywiście do tej tragedii w Krakowie nie musiało dojść, ale niestety się wydarzyła. Pozostaje nam życzyć rannym powrotu do zdrowia i wyciągnąć wnioski. Byłbym jednak bardzo ostrożny przed łączeniem różnych zbrodni z ostatnich miesięcy w jeden ciąg. Próba znalezienia wspólnego motywu przewodniego czy punktu wspólnego jest zawsze w jakimś sensie kusząca, ale musimy zachować dużą ostrożność wobec tego rodzaju teorii.

Przejdźmy do kwestii ustrojowych. Trwa ostry spór o Trybunał Konstytucyjny. Kto w tym konflikcie ma rację i jak ocenia Pan działania rządu?

– Rację ma prezydent. Doszło do siłowego ataku na Trybunał Konstytucyjny i bezprawnego zablokowania budynku tej instytucji przez policję przed urzędującym prezesem, wiceprezesem i sędziami. Rząd zadziałał siłowo i bezprawnie. 

To brutalna interwencja w instytucji, która wprawdzie miała swoje problemy, ale działania rządu żadnego z nich nie rozwiązują. Jest to próba tworzenia faktów dokonanych metodą siłowego kształtowania rzeczywistości przez policję, do czego nie ma żadnej podstawy prawnej. Uważam to za ogromny skandal i przestępstwo z artykułu 128 Kodeksu karnego, czyli zamach na konstytucyjną instytucję państwa. Wszelkie pseudoprawne uzasadnienia tych działań są dorabiane post factum.

CZYTAJ TEŻ: Krzysztof Bosak w Zamościu. Mówił o bezpieczeństwie młodzieży i Trybunale

Jaki pomysł na uzdrowienie sytuacji w Trybunale Konstytucyjny ma Konfederacja?

– Sytuacja w Trybunale Konstytucyjnym to nawarstwienie wielu problemów, które trzeba rozwiązywać po kolei. Po pierwsze, należy wycofać policję z budynku i pozwolić sędziom oraz kierownictwu pracować. Kadencja prezesa trwa 6 lat – do 2030 roku – więc w momencie, gdy ten rząd skończy urzędowanie, trzeba będzie po prostu wycofać policję i pozwolić prezesowi wrócić do pracy.

Po drugie, kolejny rząd powinien opublikować hurtem wszystkie wyroki TK, których publikacji odmawia obecna władza. Po trzecie, w kwestii uzupełniania składu, przyszła większość stanie przed wyborem: czy uzupełniać skład, czy rozmawiać z prezydentem o uznaniu sędziów, od których nie przyjął jeszcze przysięgi. Nie jest zresztą oczywiste, czy oni sami będą chcieli złożyć przysięgę przed prezydentem, a ich zdolność do zasiadania w TK również nie jest dla mnie oczywista.

A co z samym problemem legitymizacji Trybunału Konstytucyjnego?

– Można go rozwiązać na dwa sposoby. Pierwszy to powrót do normalnej pracy, rzetelne ocenianie skarg konstytucyjnych i ewolucyjne przywracanie autorytetu instytucji. Na to jednak strona rządząca nie będzie chciała się zgodzić, ponieważ uważa, że dzieło delegitymizacji już się dokonało. Żyją oni w wierze, że Trybunał nie istnieje, bo jego bezstronność zakwestionowały międzynarodowe trybunały europejskie, które moim zdaniem nie mają w tej sprawie żadnego tytułu.

CZYTAJ: Marsz Niepodległości, uroczysta sesja, msza, defilada i koncerty. 11 listopada w Zamościu [PROGRAM]

Drugim sposobem jest reset konstytucyjny, czyli przyjęcie poprawek do Konstytucji, które zakończą obecny rozdział, wyślą obecnych sędziów w stan spoczynku i pozwolą wyłonić nowy, kompromisowy skład na nowych regułach. To rozwiązanie, które Konfederacja sformułowała jako pierwsza parę lat temu, zyskuje na popularności. Jest ono jednak najtrudniejsze, ponieważ wymaga ponadpolitycznego porozumienia w celu osiągnięcia większości konstytucyjnej, a od tego jesteśmy obecnie bardzo dalecy.

Czy uważa Pan, że obecny rząd dotrwa do planowych wyborów parlamentarnych?

– Sytuacja jest dynamiczna i trudna do prognozowania. Teoretycznie istnieje możliwość, że rząd stanie się mniejszościowy, upadnie lub skróci kadencję w przypadku utraty poparcia sondażowego, ale to scenariusze mniejszościowe. Jako scenariusz bazowy o wysokim prawdopodobieństwie widzę to, że obecny rząd będzie rządził do wyborów i odbędą się one w terminie. Chciałbym, aby nowy rząd został złożony z partii obecnej opozycji. To, czy Konfederacja się w nim znajdzie, zależy od wyników wyborów oraz późniejszych negocjacji.

Uczniowie zamojskiej „Mundurówki” podczas pobytu w Warszawie mieli skandować pod Trybunałem Konstytucyjnym wulgarne hasła pod adresem premiera Donalda Tuska. Jak Pan to ocenia? Czy szkoła powinna ponieść konsekwencje?

– Moim zdaniem nie należy popierać skandowania jakichkolwiek wulgarnych haseł. Młodzież, szczególnie z klas mundurowych, powinna reprezentować wysoki poziom kultury i dyscypliny, więc taka sytuacja nie powinna mieć miejsca. 

Z drugiej strony mamy rozbujane nastroje społeczne i wysoki poziom wulgaryzacji debaty publicznej. Młodzież po prostu rezonuje to, co słyszy od polityków i dziennikarzy, którym również zdarzało się używać wulgarnych haseł wobec przeciwników politycznych.

Uważam to za błahe zdarzenie, zasługujące na upomnienie i nie ma co poświęcać mu więcej uwagi. Na pewno nie należy zamykać szkół ani dymisjonować dyrektorów. Gdybyśmy zamykali szkoły za każdy wybryk uczniów, nie mielibyśmy w Polsce żadnej szkoły. 

Nie obciążajmy nauczycieli czy dyrekcji odpowiedzialnością za to, co zrobili uczniowie, zwłaszcza że mówimy zapewne o prawie dorosłych ludziach. Nie twórzmy też symetrii złych zachowań i nie usprawiedliwiajmy ich, ale w kwestii konsekwencji zachowajmy roztropny umiar.

Przejdźmy do polityki zagranicznej i relacji z Ukrainą. Sejmik województwa lubelskiego zerwał współpracę z obwodem lwowskim po tym, jak tamtejsza rada obwodowa przyjęła uchwałę ustanawiającą rok 2027 rokiem UPA i Romana Szuchewycza. Czy to właściwa reakcja?

– Strona ukraińska wyczuwa miękkość polskiej postawy. Otrzymując ogromną pomoc od Polski i państw zachodnich, przy braku stawiania właściwie jakichkolwiek wymagań, poczyna sobie coraz zuchwalej. Kult ludobójców z UPA oraz obojętność wobec popełnionych zbrodni to długotrwała cecha ukraińskiej polityki historycznej. Choć my się z tym nigdy nie pogodzimy, to jak widać nie mamy na to wpływu – możemy pisać apele i zrywać współpracę, a strona ukraińska i tak ma to w nosie.

Należy wyciągnąć z tego wnioski i postępować wobec Ukrainy znacznie bardziej asertywnie niż politycy PiS-u, Platformy czy Lewicy. Jeśli czegoś chcemy, musimy twardo tego oczekiwać.

Przyjechał Pan dzisiaj do Zamościa na spotkanie ze swoimi sympatykami. Jak Konfederacja radzi sobie w terenie?

– Konfederacja składa się z dwóch głównych filarów: mojej partii, czyli Ruchu Narodowego o profilu konserwatywno-narodowym i suwerennościowym, oraz partii Sławomira Mentzena, czyli Nowej Nadziei o profilu konserwatywno-liberalnym. Uzupełniamy się w spojrzeniach na różne kwestie, obie partie rekrutują ludzi i rozbudowują struktury. Mamy tysiące członków. Poza przyszłorocznymi wyborami parlamentarnymi, myślimy bardzo poważnie o samorządach i zapraszamy do współpracy. W samym Zamościu byłem już wielokrotnie. Bardzo się cieszę, że dzisiaj znów tutaj jestem.

Przed nami 11 listopada i Marsz Niepodległości...

– Mam nadzieję, że marsz odbędzie się w porządku, spokoju i w dobrej atmosferze. Wszystko wskazuje na to, że może być bardzo liczny. W sytuacji destabilizacji państwa i narastających nastrojów antyrządowych, Marsz Niepodległości – podobnie jak za pierwszych rządów Donalda Tuska – ma charakter nie tylko patriotyczny i narodowy, ale również opozycyjny. 

Co do prób sugerowania zakazu marszu z powodu zbrodni w Krakowie – uważam, że nie ma do tego żadnych podstaw prawnych. To, że w jednym miejscu kraju doszło do zbrodni, nie uchyla praw obywatelskich w zupełnie innym miejscu. Polska to kraj średniej wielkości, zamieszkany przez dziesiątki milionów ludzi. To że ktoś popełnił straszną zbrodnię to nie jest powód, byśmy zamykali się w domach i rezygnowali z życia.

Dziękuję za rozmowę.