Na trasie budowy obwodnicy Gorajca natrafili na osadę sprzed 4,5 tys. lat!

Badania przeprowadzono latem 2025 r. na nowo odkrytym stanowisku archeologicznym Gorajec-Stara Wieś w gm. Radecznica. Prace były związane z budową obwodnicy w ciągu drogi krajowej nr 74 i zostały wykonane na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie.

Stanowisko zlokalizowane jest na niewielkim wyniesieniu w dolinie rzeki Gorajka, na wschód od cmentarza parafialnego. Niedawno zakończono opracowanie końcowego sprawozdania z badań wraz z dokumentacją fotograficzną, która potwierdziła skalę odkrycia.

Wykopaliska prowadziła firma „Pracownia Archeologiczna Mirosław Mazurek” z Rzeszowa pod kierownictwem Mirosława Mazurka i Konrada Drewniaka. Archeolodzy przebadali obszar o powierzchni około 50 arów, dokumentując wszystkie znaleziska fotograficznie, rysunkowo i opisowo.

CZYTAJ TEŻ: Gorajec-Zastawie: Chłopcy zginęli po obsunięciu się ziemi. Tylko tablica upamiętnia ten dramat

W trakcie prac odkryto i przebadano 124 obiekty archeologiczne. Jak przekazał 10 czerwca Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, aż 81 z nich pochodziło ze schyłkowego okresu neolitu i zostało powiązanych z kulturą amfor kulistych. Wśród znalezisk dominowały jamy gospodarcze o różnych kształtach oraz dołki posłupowe, będące prawdopodobnie pozostałością dawnych konstrukcji naziemnych.

Szczególnie imponujące okazały się odkrycia ceramiczne. Archeolodzy pozyskali ponad 5 tys. fragmentów naczyń, z których udało się odtworzyć pięć niemal kompletnych amfor. Największa miała około 45 cm wysokości i tyle samo średnicy. Oprócz ceramiki znaleziono także kilkadziesiąt drobnych narzędzi wykonanych z krzemienia.

Zdaniem badaczy analiza materiału zabytkowego i rozmieszczenia obiektów wskazuje, że stanowisko stanowi jednolitą pod względem kulturowym i chronologicznym osadę kultury amfor kulistych. Co istotne, jej rzeczywisty zasięg może być większy niż obszar objęty inwestycją drogową i rozciągać się również na sąsiednie stoki wzniesienia.

Odkrycie ma wyjątkowe znaczenie naukowe. Znacznie częściej archeolodzy natrafiają na pojedyncze groby ludności kultury amfor kulistych niż na ślady ich osad. Tymczasem stanowisko w Gorajcu pozwala zajrzeć do codziennego życia społeczności zamieszkującej te tereny ponad 4,5 tysiąca lat temu.

Po zakończeniu opracowania naukowego cały materiał zabytkowy zostanie przekazany do Muzeum Zamojskiego w Zamościu.