Legendarna „Autonaprawa”. Przez 7 dekad była elementem krajobrazu Zamojszczyzny

Spółdzielnia, która zbudowała lokalną komunikację

Spółdzielnia Pracy Kierowców i Pracowników Samochodowych „Autonaprawa” powstała 10 marca 1950 roku jako efekt połączenia kilku podmiotów: spółdzielni inwalidów w Tomaszowie Lubelskim, Spółki Komunikacyjnej „Jaskółka” w Zamościu oraz pracowników filii Fabryki M. Wolskiego i S-ki. To właśnie w Zamościu ulokowano jej pierwszą zajezdnię – w budynkach przy dzisiejszej ul. Partyzantów 78.

Na początku działalności spółdzielnia dysponowała zaledwie sześcioma pojazdami i obsługiwała trasy o łącznej długości 94 kilometrów. Był to skromny początek, który jednak szybko przerodził się w dynamicznie rozwijające się przedsiębiorstwo transportowe.

CZYTAJ TEŻ: Gdy lokomotywa grzała wodę na pranie. Nowa wystawa w Muzeum Fotografii w Zamościu

W 1962 roku zajezdnię przeniesiono do nowego obiektu przy ul. Lipskiej 61, co symbolicznie otworzyło kolejny etap rozwoju spółdzielni i pozwoliło na dalszą rozbudowę taboru oraz siatki połączeń.

Rozwój i złote lata komunikacji

Lata 70. i 80. były okresem intensywnego wzrostu. Od 1979 roku „Autonaprawa” zaczęła prowadzić również przewozy ciężarowe, poszerzając zakres działalności poza komunikację pasażerską. W 1980 roku zamknięto oddział w Tomaszowie Lubelskim, jednak wciąż funkcjonowały placówki w Biłgoraju oraz Zwierzyńcu.

W 1988 roku długość obsługiwanych tras sięgała już 10 tysięcy kilometrów, a spółdzielnia zatrudniała około 220 pracowników. Rok później w jej taborze znajdowało się 62 autobusy i 22 ciężarówki, co czyniło ją największą z trzech spółdzielni autobusowych działających w Polsce.

W tamtym okresie „Autonaprawa” była nie tylko przewoźnikiem, ale też ważnym pracodawcą i elementem infrastruktury społecznej regionu. Jej autobusy codziennie wypełniały lukę pomiędzy mniejszymi miejscowościami a Zamościem, umożliwiając mieszkańcom dostęp do edukacji, pracy i usług.

Ostatnie dekady i schyłek działalności

Po transformacji ustrojowej przedsiębiorstwo próbowało odnaleźć się w nowej rzeczywistości rynkowej. W 2016 roku „Autonaprawa” zatrudniała 109 pracowników, posiadała 68 autobusów i obsługiwała 89 linii komunikacyjnych. Z jej usług korzystało rocznie około 3,5 miliona pasażerów.

PRZECZYTAJ: Zamość: Żal za "Autonaprawą"

Mimo tej skali działalności narastające problemy finansowe doprowadziły do podjęcia trudnej decyzji. W 2018 roku rozpoczęto proces likwidacji spółdzielni – sprzedano tabor oraz nieruchomości. Tym samym zakończył się ponad 60-letni rozdział historii lokalnej komunikacji.

Archiwa, które przechowują pamięć

Choć „Autonaprawa” przestała istnieć, jej historia nie została zapomniana. Jak informuje Archiwum Państwowe w Zamościu, przez 68 lat działalności spółdzielnia była integralną częścią codzienności mieszkańców Zamojszczyzny. Jej autobusy przez dziesięciolecia stanowiły podstawowy środek transportu dla tysięcy osób.

Dziś jej dorobek dokumentowany jest w zasobie archiwalnym. To imponujący zbiór fotografii, kronik, dokumentów organizacyjnych i materiałów ukazujących codzienne funkcjonowanie przedsiębiorstwa.

CZYTAJ: Piknik historyczny w Nowosiółkach. Inscenizacja Powstania Styczniowego 1863 już 7 czerwca

Jak zaznacza Archiwum, „jest co odkrywać, analizować i badać” – wszak chodzi o tysiące stron dokumentów, które pozwalają odtworzyć nie tylko historię firmy, ale też codzienne życie regionu.

Historia, która wciąż jedzie dalej… w pamięci

„Autonaprawa” była czymś więcej niż przedsiębiorstwem transportowym. Była częścią społecznego krajobrazu Zamojszczyzny – symbolem codziennych podróży, szkolnych dojazdów i regionalnych połączeń, które przez dekady łączyły ludzi i miejsca.

Dziś jej historia pozostaje żywa w archiwach, wspomnieniach mieszkańców i w fotografiach, które przypominają, jak wyglądała komunikacja w czasach, gdy autobus był nie tylko środkiem transportu, ale i ważnym elementem lokalnej wspólnoty.