Pałac Zamoyskich wart ratowania. Radni debatowali nad jego przyszłością

O tym, że Pałac Zamoyskich, który dziś stoi pusty, zasługuje na drugie życie, mówił na konferencji prasowej pod koniec października poseł Janusz Kowalski (Prawo i Sprawiedliwość), deklarując, że złoży poprawkę do budżetu państwa na 10 mln zł z przeznaczeniem na rewitalizację zabytkowego obiektu. Zaznaczył, że należy rozpocząć otwartą dyskusję na temat przyszłego wykorzystania obiektu i zarekomendował zwołanie specjalnej sesji rady miasta dotyczącej rewitalizacji Pałacu Zamoyskich.

Na kolejnej konferencji (9 listopada) poseł poinformował, że w Zamościu powstaje stowarzyszenie, które ma aktywnie wspierać rewitalizację obiektu, zarówno poprzez organizację konsultacji, jak i inicjowanie debat o jego przyszłym wykorzystaniu. Na jego czele stanął Przemysław Kozłowski, który kilkanaście lat temu uczestniczył w pracach nad rewitalizacją zamojskiej Starówki. W inicjatywę zaangażowali się lokalni samorządowcy i społecznicy.

PRZECZYTAJ TEŻ: Pałac Zamoyskich w końcu ożyje? Poseł Janusz Kowalski: „To perła Zamościa, nie może stać pusta”

Debata niezbędna

Sesja Rady Miasta Zamość odbyła się 24 listopada. Debata na temat rewitalizacji Pałacu Zamoyskich była jej kluczowym punktem, choć początkowo obecność tego punktu w porządku obrad była kwestionowana. Radny Janusz Kupczyk (Koalicja Obywatelska) złożył wniosek formalny o zdjęcie punktu dotyczącego informacji o nowo powstającym stowarzyszeniu, połączonej z wystąpieniem i dyskusją o rewitalizacji pałacu, argumentując, że dyskusja powinna dotyczyć zagospodarowania pałacu, a nie regulaminu stowarzyszenia. Wniosek ten został odrzucony.

PRZECZYTAJ: ARP nie dostała kredytu. Czy biurowiec klasy A zostanie w Zamościu dokończony?

Obecny na obradach Przemysław Kozłowski wezwał do współpracy ponadpartyjnej na rzecz odbudowy pałacu. Powiedział, że celem stowarzyszenia jest wsparcie i rozpropagowanie idei odnowy, w tym wykorzystanie faktu, że Zamość znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Radny Szczepan Kitka (PiS) podkreślił, że rewitalizacja jest sprawą ponadlokalną i ponadpartyjną, a publiczna debata jest niezbędna do wypracowania wspólnego stanowiska co do przyszłego przeznaczenia obiektu. Radni Janusz Kupczyk, Agnieszka Klimczuk i Agnieszka Jaczyńska (KO) oraz Grzegorz Podgórski z klubu prezydenta miasta wyrażali jednak sceptycyzm co do roli nowo powstałego stowarzyszenia, krytykując brak konkretnych rozwiązań, planów finansowania czy regulaminu.

Potrzebne miliony

Wiceprezydent Zamościa Marek Kudela oraz dyrektor Wydziału Rozwoju i Inwestycji Miejskich Urzędu Miasta Zamość, Tomasz Kossowski, przedstawili analizę stanu pałacu. Podkreślono, że jest to ogromny obiekt o powierzchni około 6,6 tys. m kw., a także że miasto nie posiada pełnej dokumentacji ani badań, a koszty samych niezbędnych badań architektonicznych i polichromii szacowane są na około 2 mln zł. Dyrektor Kossowski oszacował, że minimalny koszt generalnego remontu pałacu wyniósłby co najmniej 160 mln zł, czyli minimum dwukrotność inwestycji zrealizowanej w Akademii Zamojskiej.

– Bez zewnętrznego wsparcia miasto tego nie udźwignie, ani na etapie remontu, ani późniejszego utrzymania – mówił Kossowski.

Pałac stoi pusty od 2023 r. (wcześniej mieścił się tam sąd, a później przez kilka lat I LO). Największym problemem jest amfiladowy układ przestrzenny (układ pomieszczeń, które połączone są ze sobą drzwiami umieszczonymi w jednej linii – przyp. red.), blokujący potencjalnych inwestorów. Pałac był oferowany do sprzedaży lub dzierżawy na rynkach międzynarodowych w ciągu ostatnich 4 lat, ale jedyne zainteresowane firmy (z Azerbejdżanu i Walii) wycofały się ze względu na brak możliwości zmiany układu amfiladowego. Obaj inwestorzy szacowali koszty remontu na 36-40 mln euro.

Większość radnych i przedstawicieli władz zgodnie stwierdziła, że miasto nie jest w stanie samodzielnie sfinansować rewitalizacji.

PRZECZYTAJ: Pałac Zamoyskich niszczeje, prezydent Zamościa pisze listy. Czy ministerstwo kultury w końcu odpowie?

Pierwszy krok

Radna Agnieszka Jaczyńska oraz inni radni KO zarzucili poprzednim władzom miasta zaniedbania, wskazując, że należało rozpocząć prace koncepcyjne i inwentaryzacyjne, zanim sąd wyprowadził się z pałacu. 

– Żeby skutecznie ubiegać się o duże środki z budżetu państwa, musimy najpierw mieć przygotowaną spójną koncepcję funkcjonalną, pełną dokumentację, inwentaryzację i badania, realny kosztorys oraz harmonogram – wyliczała radna Jaczyńska.

Wiceprezydent Kudela zwrócił uwagę na potrzebę stworzenia systemowego funduszu państwowego na ochronę zabytków i obiektów UNESCO, który – zamiast rozdrabniania pieniędzy na drobne konkursy – kierowałby duże środki tam, gdzie rzeczywiście wymagana jest interwencja.

Radni podkreślili, że obecnie najważniejsze jest pozyskanie środków na badania i inwentaryzację (koszt około 2 mln zł), co będzie pierwszym krokiem do rozpoczęcia rewitalizacji.

Obecny na sesji poseł Janusz Kowalski zaapelował do prezydenta Rafała Zwolaka o pilne przedstawienie posłom jasnej i jednolitej koncepcji zagospodarowania pałacu. Podkreślił, że obiekt nie powinien być sprywatyzowany ani sprzedany, ponieważ jest „dobrem narodowym”. Poinformował też, że – zgodnie z obietnicą – złożył poprawkę do budżetu państwa na 2026 r., mającą na celu pozyskanie 10 mln zł na pałac.