Tablica poświęcona urodzonej w Zamościu działaczce została zdjęta z elewacji kamienicy przy ul. Staszica 37 w marcu 2018 roku. Sprawa wróciła na sesję Rady Miasta Zamość za sprawą wniosku mecenasa Romana Podświadka, który domagał się uznania ówczesnej decyzji władz za nielegalną.
Prawnik argumentował, że demontaż przeprowadzono jednoosobowo, bez uchwały rady miasta, decyzji administracyjnej, pozwolenia na budowę i opinii konserwatorskiej. Jego zdaniem, naruszono przy tym przepisy ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o ochronie zabytków oraz regulacje dekomunizacyjne.
CZYTAJ TEŻ: Zamość: „Nie” dla upamiętnienia Róży Luksemburg. 1400 osób podpisało się pod petycją
– Występuję jako prawnik, który uważa, że działania, jakie zostały podjęte w związku z tablicą Róży Luksemburg, były działaniami nielegalnymi – przekonywał na sesji Roman Podświadek.
Zwracał również uwagę na poglądy samej Luksemburg. Przypominał, że zmarła w 1919 roku działaczka była zwolenniczką demokratycznego socjalizmu i krytykowała bolszewicki terror Lenina. W ocenie mecenasa nie można więc automatycznie obejmować jej zakazem upamiętniania wynikającym z przepisów dekomunizacyjnych.
Urzędnicy odpierają zarzuty
Innego zdania był Piotr Zając, który w 2018 roku, a więc gdy miastem rządził prezydent Andrzej Wnuk, kierował Wydziałem Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Zamość. Wyjaśniał, że samorząd działał w oparciu o obowiązujące przepisy i stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej. Istotna była także korespondencja z wojewodą lubelskim, który kilkakrotnie pytał o termin usunięcia tablicy.
CZYTAJ TEŻ: Piasek zwieziony na Rynek Wielki. Zaczął się montaż lodowiska w Zamościu
Ostateczny termin demontażu wyznaczono na 15 marca 2018 roku, dlatego – jak tłumaczył urzędnik – miasto działało pod presją czasu.
– Stanowisko IPN było tutaj dla nas kluczowe, jak również korespondencja z wojewodą lubelskim. Nie było konieczności podejmowania przez radę miasta uchwały, nie było też konieczności czy nawet podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej – przekonywał Piotr Zając.
Róża Luksemburg czy Zamoyska?
Podczas sesji nie zabrakło również sporów o historyczną ocenę działaczki i jej związki z Zamościem. Za przywróceniem pamięci o Róży Luksemburg opowiedział się lewicowy radny Janusz Kupczyk z Klubu Radnych Koalicji Obywatelskiej. Przypomniał jej dorobek naukowy oraz zaangażowanie w obronę polskich dzieci z Wrześni, które walczyły o prawo do nauki w języku ojczystym.
CZYTAJ TEŻ: Zamojska batalia o pamięć. „Róża Zamoyska tak, Róża Luksemburg nie!” [ZDJĘCIA]
Zdecydowanie odmienne stanowisko przedstawiła radna Martyna Martyniuk (Prawo i Sprawiedliwość). Zwróciła uwagę, że Luksemburg spędziła w Zamościu zaledwie pierwsze dwa-trzy lata życia i nie zasłużyła się dla miasta. Jej zdaniem, w przestrzeni publicznej należałoby upamiętnić przede wszystkim Różę Zamoyską, która podczas II wojny światowej w zwierzynieckim obozie przesiedleńczym ratowała dzieci.
– Mamy swoją Różę Zamoyską, którą powinniśmy w naszym mieście w przestrzeni publicznej upamiętniać – argumentowała radna.
Krytycznie o Luksemburg wypowiedział się również Adam Pawlik (PiS). Przypomniał jej sprzeciw wobec polskich dążeń niepodległościowych i podkreślił, że jej działalności nie można oddzielać od ideologii komunistycznej. Podobne argumenty przedstawiał jego klubowy kolega Tadeusz Lizut.
Rada nie rozstrzygnie
Ostatecznie o rozstrzygnięciu zdecydowały przede wszystkim kwestie formalne. Przewodnicząca Komisji Skarg, Wniosków i Petycji RM Jolanta Fugiel z Klubu Radnych Prezydenta Rafała Zwolaka przedstawiła stanowisko komisji oparte na opinii prawnej przygotowanej na potrzeby urzędu.
Wynika z niego, że rada miasta nie ma kompetencji do stwierdzania w drodze uchwały legalności bądź nielegalności działań byłego prezydenta. Nie może również zastępować w tym zakresie sądów, organów ścigania ani organów nadzoru. Ewentualne naruszenia prawa powinny być przedmiotem odrębnego postępowania przed właściwymi instytucjami.
PRZECZYTAJ: Zamość drugi w rankingu miast na prawach powiatu. Wyprzedził go tylko Sopot
W głosowaniu 15 radnych opowiedziało się za uznaniem wniosku Romana Podświadka za bezzasadny, a 7 było przeciw.
Spór o nową tablicę trwa
Przypomnijmy, że temat upamiętnienia Róży Luksemburg powrócił z dużą siłą w marcu br. W 155. rocznicę jej urodzin władze Zamościa, we współpracy z Fundacją im. Róży Luksemburg, planowały odsłonięcie nowej tablicy przy ul. Staszica 37. Inicjatywa spotkała się ze stanowczym sprzeciwem środowisk prawicowych i Instytutu Pamięci Narodowej.
Podczas zorganizowanego 4 marca briefingu przedstawiciele kierownictwa IPN określili pomysł jako próbę „rekomunizacji przestrzeni publicznej” i zapowiedzieli kroki prawne mające zablokować upamiętnienie. Wskazywali m.in. na sprzeciw Luksemburg wobec polskiej niepodległości i jej związki z ideologią komunistyczną.
Dzień później, podczas konferencji w zamojskim ratuszu z udziałem ambasadora Niemiec Miguela Bergera, organizatorzy zrezygnowali z prezentacji nowej tablicy.
Jak tłumaczył rzecznik prezydenta miasta Jacek Bełz, zdecydowały o tym procedury prawne. Władze Zamościa zapowiadały jednak, że nie rezygnują z samego pomysłu.


Napisz komentarz
Komentarze