Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
środa, 18 listopada 2026 06:32
Przeczytaj!
Reklama
Reklama

Żal za dawną Rzeczpospolitą

Zamojska fotografia ma fascynującą historię. Ciekawi są także jej twórcy. Dzięki ich zdjęciom możemy docenić zmiany architektoniczne, jakie zachodziły (i nadal zachodzą) w Zamościu oraz w całym regionie. To niezwykłe, ale niektóre ze starych, bezcennych fotografii nadal są odkrywane. Tak stało się ostatnio z unikatowym albumem XIX-wiecznych "widoków" Hetmańskiego Grodu.
Żal za dawną Rzeczpospolitą
To unikatowe zdjęcie. Tak wyglądał zamojski kościół Zwiastowania NMP podczas XIX-wiecznej przebudowy. Ten widok kojarzy się jednak bardziej z dewastacją...

Pierwszy zakład fotograficzny założył w Zamościu Kazimierz Strzelecki. W styczniu 1879 r. otrzymał on pozwolenie na jego prowadzenie przy ul. Grodzkiej 31. Tak powstał jeden z dwóch zakładów działających wówczas w Guberni Lubelskiej, poza Lublinem. Strzelecki fotografował nie tylko mieszkańców miasta. Wydał także (w 1877 r.) słynny "Album Zamojskie". Zamieszczone w nim prace to najstarsze znane zdjęcia architektury Hetmańskiego Grodu. 

Po 1885 r. jego zakład odkupiła Bronisława Ułasewicz (była to wdowa po burmistrzu Tomaszowa Lubelskiego). Co po jej fotograficznej działalności pozostało? 

Emancypantka z aparatem?

Niedawno do Adama Gąsianowskiego, właściciela Muzeum Fotografii w Zamościu trafił unikatowy album pod tytułem "Widy goroda Zamostia 1890 r." (wiadomo, że należał on kiedyś do Jana Sas Zubrzyckiego – obszernie pisaliśmy o tym człowieku kilka tygodni temu). Znalazło się tam 27 unikatowych zdjęć oraz napis: "Fotografia Bronisława Ułasewicz". Dla miłośników historii Zamościa to wręcz elektryzujące odkrycie. 

– Większość z tych zdjęć była dotychczas nieznana. Niewykluczone także, że te bezcenne, unikatowe fotografie wykonała pani Bronisława! W tamtych czasach byłoby to naprawdę niezwykłe, rzadko spotykane. Dlaczego? Przecież emancypacja stawiała dopiero swoje pierwsze kroki, a fotografujące kobiety należały do wielkiej rzadkości – podkreśla Adam Gąsianowski. – Istnieje też inna możliwość. Być może autorem tych pięknych, pożółkłych fotografii był jej utalentowany kuzyn Jan Strzyżowski (w 1897 r. pani Bronisława odstąpiła mu zakład fotograficzny), który był zatrudniony w zamojskim zakładzie. Tak czy owak, te fotografie są unikatowe, przejmujące i... niezwykle piękne!

Przyjrzyjmy się jednej z nich. Widać na niej kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie. Była to jedna z najbardziej okazałych i najpiękniejszych budowli w Zamościu. W XIX w. działały w niej magazyny oraz m.in. koszary rosyjskiej armii. 

Ten okazały gmach był w tym czasie bardzo zaniedbany. Sklepienie jego nawy głównej wymagało kompleksowego remontu. Zamiast tego zapadła decyzja o przebudowie gmachu. Zdemontowano wówczas sklepienie kościoła oraz wspaniałe, charakterystyczne "szczyty" tej zabytkowej świątyni. Nie było to łatwe zadanie, bo były one potężne, wręcz monumentalne. Podobno robotnicy bardzo się przy tej pracy natrudzili (podczas rozbiórki w wyniku wypadku zginęło dwóch mężczyzn). 

Po przebudowie świątynia zmieniła swój pierwotny kształt. Nie była już tak okazała, a niektóre jej elementy nabrały cech klasycystycznych (szczegółowo na ten temat pisała Ewa Lorenz w wydanej niedawno, znakomitej książce pt. "Dziedzictwo Franciszkanów Konwentualnych w Zamościu"). 

Więcej przeczytasz w najnowszym numerze i e-wydaniu Kroniki Tygodnia


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Zawisza Ciemny 07.10.2018 12:08
Widok dzisiejszy i to zdjęcie - co dzieli człowieka od małpy ? Morze Śródziemne

KJL 26.09.2018 08:07
Autor ma rację, że tak zwana przebudowa kościoła franciszkanów w XIX była dewastacją, można nawet powiedzieć, że barbarzyńską. Szczerze należy też powiedzieć i przypomnieć, że takich dewastacji dokonano także podczas tzw. rewitalizacji Zamościa. Takim przykładem jest wypatroszenie kilkunastu kamieniczek i przerobienie ich na hotel itp itd.

prq 25.09.2018 23:49
Szanowna Redakcjo, "Rzeczpospolita" jest złożeniem. Narzędnik (za kim? za czym?): Rzecząpospolitą.

Ewa 26.09.2018 12:16
Niezupełnie prg: http://ifp.uwb.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=11:odmiana-wyrazow-pytanie-1&catid=14&Itemid=189

Kronika Tygodnia

Chcesz częściej widzieć nasze newsy?

Dodaj Kronikę Tygodnia do preferowanych źródeł w Google i bądź bliżej najważniejszych spraw z regionu.

Reklama
Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów Cena: 239000 PLN Szukasz spokojnego miejsca na ziemi, przestrzeni pod własne gospodarstwo, siedlisko lub inwestycję w agroturystykę? Ta wyjątkowa nieruchomość łączy tradycyjny wiejski klimat z wygodnym dostępem do pełnej infrastruktury i miast.GŁÓWNE ATUTY NIERUCHOMOŚCI:-Ogromna działka o powierzchni 1,40 ha – grunty o bardzo dobrej klasie bonitacyjnej, idealne pod uprawy, ogród lub własną przestrzeń rekreacyjną.-Szeroki front (ok. 42 m) – daje doskonałe możliwości aranżacyjne, wygodny wjazd i szerokie pole manewru.-Bezpośredni dostęp do drogi asfaltowej – całoroczny, komfortowy dojazd.-Pełne media na działce: podłączona woda, prąd oraz kanalizacja + tradycyjna studnia (idealna np. do podlewania ogrodu).DOM DREWNIANY (ok. 70 m²):Jednokondygnacyjny, klimatyczny dom z drewna (pokryty eternitem) z wymienioną stolarką okienną na szczelne okna PCV. Wnętrze oferuje czytelny i funkcjonalny układ pomieszczeń:-Wiatrołap (przestrzeń na garderobę/buty),-Przedpokój,-Wydzielone miejsce na łazienkę (do własnej aranżacji),-Duża, jasna kuchnia,-Obszerny, przestronny pokój.BUDYNKI GOSPODARCZE:Na terenie działki znajdują się 3 dodatkowe budynki o wszechstronnym przeznaczeniu:-Duży murowany budynek gospodarczy – podzielony na część inwentarską (dawny chlewik/stajnia) oraz część stanowiącą tzw. letnią kuchnię (doprowadzony prąd – świetne miejsce na pracownię lub bazę majsterkowicza).-Drewniany garaż – bezpieczne miejsce na samochód lub sprzęt rolniczy/ogrodniczy.-Drewniany mały schowek – idealny na narzędzia ogrodowe czy drewno.LOKALIZACJA I OKOLICA:Cicha, malownicza i bezpieczna okolica pozwalająca odetchnąć od miejskiego zgiełku.-Bliskość Jarczowa: szybki i sprawny dojazd do centrum gminy, gdzie znajdziesz pełną infrastrukturę: Urząd Gminy, Szkołę Podstawową, Ośrodek Zdrowia, Aptekę, Samorządowy Ośrodek Kultury (SOK), sklep oraz placówkę pocztową.-Dogodny dojazd do Tomaszowa Lubelskiego – bliska odległość od miasta powiatowego zapewnia łatwy dostęp do szkół średnich, szpitala, marketów i usług.DLA KOGO?Nieruchomość doskonale sprawdzi się jako:-Siedlisko dla osób szukających ciszy i bliskości natury,-Gospodarstwo rolne / ogrodnicze (III klasa),-Baza pod rekreację lub biznes (np. warsztat, agroturystyka).Zapraszam do kontaktu i obejrzenia nieruchomości na żywo!Zainteresowany? Zadzwoń i umów się na prezentację, aby osobiście docenić potencjalną przestrzeń tego wyjątkowego mieszkania.Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 11.11.2026 Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów
Działki | Ruda Wołoska Cena: 80000 PLN Atrakcyjne działki budowlane w Ruda Wołoska (ul. Tomaszowska) - kup całość lub pojedynczo!Szukasz spokojnego miejsca na budowę wymarzonego domu z dala od zgiełku miasta, a jednocześnie z szybkim dojazdem? Oferujemy na sprzedaż malowniczo położone działki w miejscowości Ruda Wołoska przy ul. Tomaszowskiej. Nieruchomość daje dużą elastyczność – istnieje możliwość zakupu poszczególnych działek lub całego kompleksu.Zestawienie powierzchni działek:Działka nr 638/12: 0,0639 ha (ok. 639 m²) - 55 000 złDziałka nr 638/13: 0,1007 ha (ok. 1 007 m²) - 70 000 złDziałka nr 638/14: 0,1390 ha (ok. 1 390 m²) - 80 000 złŁączna powierzchnia całości: ok. 0,3036 ha (3 036 m²)Media i dojazd:Media: Prąd, woda i pozostałe media znajdują się w drodze w bliskiej odległości od działek, co ułatwi i przyspieszy proces przyłączenia budowy.Droga wewnętrzna: Do działek prowadzi wydzielona droga dojazdowa (nr 639/11). Każdy nabywca otrzymuje udziały w drodze, co gwarantuje bezproblemowy i uregulowany prawnie dostęp do nieruchomości.Dlaczego warto?Elastyczność zakupu: Możliwość zakupu pojedynczej działki pod budowę domu lub całego kompleksu (świetna opcja pod inwestycję lub dla rodziny/znajomych chcących zamieszkać obok siebie).Świetna lokalizacja: Cicha i zielona okolica przy ul. Tomaszowskiej z dogodnym i szybkim dojazdem do Tomaszowa Lubelskiego.Ustawny teren: Działki dają duże możliwości aranżacji przestrzeni wokół przyszłego domu oraz zagospodarowania ogrodu.Cena i warunki transakcji: Do uzgodnienia (możliwość zakupu całości lub wybranej działki).Zapraszam do kontaktu telefonicznego w celu uzyskania szczegółowych informacji oraz umówienia się na prezentację nieruchomości w terenie!Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 03.11.2026 Działki | Ruda Wołoska
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
ReklamaKolejowy Serwis Mobilny
Reklama Baner reklamowy B1 firmy WORK CENTRE
Reklama
KOMENTARZE
Autor komentarza: Pytanie Treść komentarza: Dwie trzecie kworum z 15=8 w NEO nowym pseudo TK i komunistycznym NEO prawnikom, profesurom matematykom wszystko się zgadza naukowo praworządnie jak nie to gaz, pała, uchwała i morda w kubeł, DYKTATURA totalitarna w rozkwicie. Data dodania komentarza: 18.11.2026, 06:24 Źródło komentarza: Wojsko na niebie nad Werbkowicami Autor komentarza: Kondolencje Treść komentarza: Wszystko drożeje a Lemingom pasuje to praworządne takie KOmunistyczne myślenie, a dług o 1,5 biliona w 3 lata POwiększony i gdzie ta kasa w szwajcarii, wszystkie ratingi w dół do negatywnych, gdzie 100 bajerów dla NEO frajerów ojkofobów niemieckich. Data dodania komentarza: 18.11.2026, 06:13 Źródło komentarza: Nowa opłata od smartfonów i laptopów już obowiązuje. Ile dopłacimy? Autor komentarza: Pytanie Treść komentarza: To ten mecenas, który chodzi na sesje, zajmuje więcej czasu, niż zwykli mieszkańcy i chce dużych pieniędzy na jakieś wykłady? A przeszłość tego pana jaka jest? Warto sprawdzić. Data dodania komentarza: 17.11.2026, 22:45 Źródło komentarza: Zamość: Spór o tablicę Róży Luksemburg. Demontaż odbył się z naruszeniem prawa? Autor komentarza: Foka Treść komentarza: Pół miliarda na odchudzanie, a 6 na 10 osób dalej ma nadwagę… coś tu ewidentnie nie gra 😅 Chyba za dużo kupujemy rzeczy „na spalanie”, a za mało patrzymy na to, co faktycznie utrudnia trzymanie diety. U wielu osób takim problemem jest zwyczajnie apetyt. Dlatego Elcella jest dla mnie ciekawa o tyle, że nie jest kolejnym spalaczem, tylko suplementem nastawionym na sytość po jedzeniu. To przynajmniej uderza w konkretny problem, a nie w kolejną obietnicę „szybszego metabolizmu”. Data dodania komentarza: 17.11.2026, 21:05 Źródło komentarza: Wydajemy pół miliarda na odchudzanie. 6 na 10 z nas ma nadwagę Autor komentarza: mieszkaniec Treść komentarza: Czemu prawak zawsze myśli o d****ch? Data dodania komentarza: 17.11.2026, 21:00 Źródło komentarza: Zamość: Mundurówka pod kontrolą. Przemysław Czarnek mówi o hipokryzji Autor komentarza: okm Treść komentarza: Tak to jest jak rolnicy kupują traktory nie według potrzeb, a ważniejsze u nich konkurowanie kto ma większego, bo i tak to z dofinansowania z unii. Dlatego jeżdżą takie potwory co się nie mieszczą na drodze i bardziej niebezpieczne jest spotkać się z takim na drodze niż z tirem który musi mieć płaski przód żeby jak najmniej krzywd zrobić w razie wypadku. Data dodania komentarza: 17.11.2026, 20:07 Źródło komentarza: Tragedia w Hubinku. Peugeot uderzył w przyczepę ciągnika, nie żyją dwie osoby [ZDJĘCIA]
Reklama
Reklama
Reklama