Bracia Pomarańscy – oni tworzyli niepodległość

  • 6.11.2018, 16:09 (aktualizacja 09.11.2018 06:09)
  • Robert Horbaczewski
Bracia Pomarańscy – oni tworzyli niepodległość
Bracia Pomarańscy to patrioci, którzy walczyli i zginęli za ojczyznę. Zygmunt był legionistą, księgarzem w Zamościu, prawnikiem kompozytorem i społecznikiem. Stefan komendantem Kwatery Głównej Naczelnego Wodza podczas wojny w 1920 roku, historykiem wojskowości, obrońcą Lwowa. Józef rotmistrzem, komendantem powiatu radomszczańskiego w czasie okupacji niemieckiej.

Byli dziećmi Józefa Pomarańskiego i Marii z Doranttów. Józef, muzyk z wykształcenia, był skrzypkiem w Orkiestrze Włościańskiej Karola Namysłowskiego, potem dyrygował orkiestrą zdrojową w Ciechocinku, a na początku XX wieku, za namową ordynata Maurycego Zamoyskiego przeniósł się do Zwierzyńca, gdzie utworzył orkiestrę ordynacką. Po jego śmierci w 1902 r., żona z trójką synów przeniosła się do Zamościa. I tu po raz pierwszy bracia zaangażowali się w nurt konspiracji: Organizacji Młodzieży Narodowej i "Zarzewia".

 

Oficer pierwszej kadrowej

Najstarszy z braci Stefan (ur. 1893), po strajku szkolnym w 1905 r. musiał opuścić Zamość. Naukę kontynuował w prywatnym gimnazjum w Warszawie, gdzie w 1914 r. uzyskał maturę. Był już wtedy w miarę doświadczonym konspiratorem. W 1911 r. założył pierwszą męską drużynę skautów im. Romualda Traugutta. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Ukrywał się pod przybranym nazwiskiem Borowicza – bohatera powieści Stefana Żeromskiego "Syzyfowe prace". W strukturach Polskich Drużyn Strzeleckich pełnił funkcję instruktora organizacyjnego. Jedną z drużyn założył też w Zamościu.

Kiedy wybuchła I wojna światowa, Stefan Pomarański z najmłodszym bratem Zygmuntem przedarli się przez kordon i w sierpniu wstąpili do Legionów Polskich powołanych przez Józefa Piłsudskiego. Byli żołnierzami I Kompanii Kadrowej, która 6 sierpnia 1914 r. wyszła spod krakowskich Oleandrów ku granicy rosyjskiej.

Stefan, jako podoficer "kadrówki" brał udział we wszystkich walkach kompanii oraz III batalionu 1 Pułku Piechoty Legionów: pod Kielcami, Nowym Korczynem, Opatowcem, Laskami, Limanową, Łowczówkiem. W listopadzie 1914 r. awansował na podporucznika. W maju 1915 r., po tym jak został ranny pod Tarłowem, odkomenderowano go do prac w Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Został dowódcą szkoły żołnierskiej i kierownikiem komisji wydawniczej Komendy Naczelnej POW. Pół roku później objął dowództwo szkoły podoficerów POW w Warszawie. Stanął na czele Polskiej Organizacji Skautowej. Przyczynił się do zjednoczenia polskiego ruchu skautowego i utworzenia Związku Harcerstwa Polskiego. 

W lipcu 1917 r. Stefan Pomarański został aresztowany przez niemieckie władze okupacyjne, za działalność w POW. Udało mu się zbiec z obozu internowanych legionistów w Szczypiórnie i zameldować się Komendzie Naczelnej POW w Lublinie. Otrzymał przydział do rodzinnego okręgu w Zamościu. Tu ukrywał się pod nazwiskiem swojej żony – Roszko.

Więcej przeczytasz w najnowszym numerze i e-wydaniu Kroniki Tygodnia

Robert Horbaczewski
Podziel się:
Oceń:
  • TAGI:

Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.

Wysyłając komentarz akceptujesz Regulamin serwisu Kronika Tygodnia. Grupa Wydawnicza SŁOWO sp z o.o. z siedzibą w mieście stołecznym Warszawa (ul. Chocimska 3A, 00-791 Warszawa) jest administratorem twoich danych osobowych, dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne. Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.

Pozostałe