Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
wtorek, 17 listopada 2026 20:36
Przeczytaj!
Reklama
Reklama

Wielkanoc. Mazurki z 50 jaj. Takie robiła Lucyna Ćwierczakiewiczowa

Wśród deserów na wielkanocnym stole królują baby, babki i mazurki. Jaki jest najlepszy przepis na nie? Do sprawdzenia polecamy receptury „Mistrzyni”.
„Baby, Placki i Mazurki. Praktyczne przepisy pieczenia chleba, bułek, placków, mazurków, tortów, ciastek, pierników itp.”.
„Baby, Placki i Mazurki. Praktyczne przepisy pieczenia chleba, bułek, placków, mazurków, tortów, ciastek, pierników itp.”.

Organizowała huczne i wystawne przyjęcia, ale też polecała tanie i smaczne obiady na każdą kieszeń, robiła wyśmienite przetwory, wędliny, sosy i piekła wyborne ciasta. To Lucyna Ćwierczakiewiczowa, kobieta, o której w XIX wieku słyszała każda pani domu i każdy mężczyzna. Ćwierczakiewiczowa dobrze wiedziała jak wybitny talent kulinarny posiada (siłę przebicia także) i nie omieszkała tego wykorzystać. By jej imię i przepisy przetrwały, pisała książki, prowadziła dodatek do „Bluszczu" (ilustrowanego tygodnika dla kobiet poświęconego modzie i gospodarstwie), wydawała kalendarz „Kolęda dla gospodyń” oraz podręczniki prowadzenia domu. Nie trzeba nic więcej o nich mówić, ponadto, że jej książki sprzedawały się lepiej niż dzieła Mickiewicza czy Słowackiego... 

Dziś, gdy przepisy z książek Ćwierczakiewiczowej mają „grubo” ponad 100 lat, można pomyśleć, że na nic się zdają. Jednak nic bardziej mylnego. Są idealne na każdą okazję i mogą bardzo pozytywnie zaskoczyć. Tak jak nieraz już przytaczaliśmy naszym czytelnikom przepisy najznamienitszej kucharki na święta Bożego Narodzenia, tak teraz przez Wielkanocą, polecimy przepisy ciast, bez których te święta nie mogą się odbyć.

Mazurki z 50 jaj

„Baby, Placki i Mazurki. Praktyczne przepisy pieczenia chleba, bułek, placków, mazurków, tortów, ciastek, pierników itp.”. To tytuł z okładki książki Ćwierczakiewiczowej wydanej w 1909 roku. Książka ta ukazała się niedługo po „365 obiadach”. Można w niej znaleźć między innymi przepis na mazurka z serem – „najwykwintniejszego” – pisze kucharka. Należy go przygotować według następującej receptury:

„Dwa i pół funta sera bez soli na tyle ususzonego, aby się dał trzeć na tarce (bo świeży formuje wilgocią zakalec), utrzeć i przesiać przez sito w wiercić w donicy, dodając po jednemu 40 do 50 żółtek; wlać pół funta młodego, ledwie rozpuszczonego masła, wsypać dwa i pół funta cukru pudru, koniecznie przesianego, pół laski tłuczonej wanilji, i mały kieliszek od likeru szafranu, moczonego sześć godzin w araku”. To wszystko dobrze wymieszać przez pół godziny, a następnie przetrzeć przez rzadkie, włosiane sito. Zrobić ciasto kruche z funta mąki, pół litra młodego masła, ćwierć funta cukru, 2 żółtek i małego kieliszka od likieru araku. Dużą, głęboką, miedzianą blachę wysmarować masłem, rozciągnąć na niej ciasto niezbyt cienko, tak, aby brzegi wkoło wystawały za blachę.

Na to surowe ciasto kłaść zaraz ową pulchną masę serową, zawijając brzegi ciasta jakby obrąbek na wierzch sera, ugładzić nożem ser i natychmiast wstawić w piec gorący jak na placki drożdżowe, co znaczy, że nie tak gorący jak na baby, i, nie dokładając już ognia, całą godzinę w nim trzymać na dolnej kondygnacji, aby spod spodu się upiekł. Jeżeli jest piec do ciasta, to zawsze lepiej niż w angielskiej kuchni, to można wstawić po babach natychmiast, trzymając także cała godzinę w piecu. Po wyjęciu z pieca mieć przygotowana konserwę lukrową, natychmiast nią posmarować, a uschnie w tej chwili, lub też od razu, stawiając w piec, posypać wilgotny ser bardzo grubym cukrem z waniliją.

Wyjmując, przewrócić od razu na deskę odpowiedniej wielkości i napowrót na tacę lub drugą deseczkę, aby z obawy złamania pokrajać od razu na kawałki większe, bo łatwiej go tak wyjąć z blachy. Czynność te wykonywać należy gdy nieco przestygnie".

Mazurek piaskowy z masą migdałową, przekładany konfiturami

Funt masła młodego nieosolonego wierci się na śmietanę wałkiem w donicy przez całą godzinę, dodając po jednemu dziesięć żółtek i funt miałkiego cukru za każdem żółtkiem. Wziąć funt mąki kartoflanej, ubić pianę z 10 białek, kłaść łyżkę piany i łyżkę mąki aż wszystka wyjdzie, wlać w końcu kieliszek średni araku, wylać prędko w wysmarowaną masłem blachę miedzianą, niebardzo grubą warstwę lejąc, i natychmiast do gorącego pieca wstawić, uważając aby się mazurek nie spalił; gdy piec za chłodny, robi się zakalec w mazurku, również gdy zrobiony stoi chwilkę, dobry nie będzie. W piecu powinien stać godzinę.

Upieczony mazurek przykrywa się konfiturami z malin lub róży smażonej, a na te konfitury nakłada się masę migdałową makaronikową i jeszcze stawia w piec, w którym ciepło z góry tylko powinno mazurka dochodzić, aby się masa makaroników upiekła, a mazurek upieczony od spodu nie usechł.

Masa makaronikowa

Funt słodkich obranych migdałów tłucze się z małą ilością cukru w moździerzu, kładzie się do rondla wybielonego, sypie się funt cukru miałko tłuczonego i stawia na ogniu, bezustannie mieszając; gdy migdały tak na ogniu przeschną, że prawie nie będą do palców przylegały, zdjąć z ognia, wystudzić zupełnie, dodać do zimnych już pięć białek na pianę ubitych, wymieszać doskonale i nałożyć na mazurek.

A może Mazurek królewski?

„Funt masła młodego utrzeć w donicy, wbić w to po jednemu 12 żółtek, funt cukru i funt mąki, wymieszawszy, kłaść po łyżce za każdym żółtkiem cztery łuty gorzkich migdałów, utłuczonych na masę i wiercić te masę w zimnem miejscu całą godzinę, a uwierciwszy, na blachę wyłożoną papierem, posmarowanym masłem układać na grubość palca. Piec powinien być taki jak na biszkopty, to jest dobrze, ale nie nazbyt gorący”.

Babki bez ambarasu

„Pół garnca mąki najpiękniejszej, przesianej dobrze i wygrzanej, rozczynić półkwartą dobrego, niezbieranego mleka i 6 łutami drożdży, rozmoczonemi w kwaterce mleka, w nowym glinianym garnku, nie sypiąc od razu mąki wszystkiej, tylko potrosze; w końcu wlać pół kopy ubitych dobrze żółtek. Wymieszać to wszystko razem łyżką doskonale, przekonać się, aby nigdzie surowej mąki nie zostało, posypać mąką i postawić w ciepłem miejscu, gdzieby najmniej 20 do 25 stopni Reaumura było, co wyrośnięcia. Gdy dobrze podrośnie, ubić łyżką lub ręką i wlać półtorej kwaterki klarowanego wolnego masła i funt cukru, trochę wanilji lub kilka tłuczonych gorzkich migdałów dla zapachu i ubijać przynajmniej godzinę, aby wszystko dobrze połączyło i ciasto odstawało od ręki”.

Ciasto zaraz po wyrobieniu trzeba wlać do formy i znów zostawić do wyrośnięcia. Cienkie drewienko można śmiało zastąpić wykałaczką czy patyczkiem do szaszłyków i nim sprawdzać stan babki. Jeśli po 3 kwadransach pieczenia włożony w ciasto patyczek będzie suchy, to babka jest dobra. „Jeżeli choć troszkę wilgotny, to zostawić w piecu”.

Stare miary i niezawodne rady

We wstępie do książki Lucyna Ćwierczakiewiczowa zamieściła uwagi co do pieczenia ciasta. Podkreśla w nich, że najważniejsza jest temperatura, w której ciasto po „przyczynieniu stoi do wyrośnięcia”. „Szczególnie kiedy się pierwsze ruszenie ciasta zaczyna, temperatura powinna mieć 24 stopnie Reaumura i żadne stawianie ciasta na przy piecu gorącym nie pomoże, jeżeli izba, w której ciasto stoi, nie jest ogrzana do tego stopnia. Nie należy nawet rozczyniać ciasta, zanim oznaczony stopień ciepła otrzymanym nie będzie” – podpowiada autorka.

Jedną z ciekawszych porad „mistrzyni gotowania i pieczenia”, która przydać się może w okresie tych świąt, jest o tym jak odświeżać baby drożdżowe. Ćwierczakiewiczowa napisała w swojej książce, że najlepiej odświeża się baby w następujący sposób: „(...) skroiwszy cienko warstwę z wierzchu babki, skropić ją mocno rozpuszczonym w araku cukrem, biorąc na kieliszek od wina araku czubatą łyżkę cukru i tak zwilgoconą wstawić na 20 minut w dobrze gorący piec (…) Baba będzie lepsza od świeżej, gdyż przejdzie arakiem i cukrem. Można arak z równym skutkiem zastąpić winem francuskiem, naturalnie białem”.

W przepisach zachowaliśmy oryginalną pisownię, dlatego też są tam funty, łuty i inne nieużywane dziś miary. Chcąc właściwie przygotować ciasto z przepisu Ćwierczakiewiczowej, trzeba więc wiedzieć, że 1 łut to około 13 gramów; 1 funt to ok. 0,5 kilograma, a 1 kwarta to 1 litr, 1 kwaterka to 1/4 litra, 1 garniec to 4 litry.

Co jeszcze istotne, w XIX i na początku wieku XX w Królestwie Polskim, tak jak w Cesarstwie Rosyjskim, w użyciu była skala Réaumura. W niepodległej Polsce, w latach 30 ub. w. zastąpiono ją skalą Celsjusza. 1 stopień Celsjusza odpowiada 0,8 stopnia Reaumura.

Teraz można śmiało ważyć, mieszać, piec i cieszyć się w święta smakiem, jaki znały nasze prapraprapra(...)babki.

*"Mistrzyni" to tytuł wydanej w 2021 r. książki Manueli Gretkowskiej, w której bohaterką jest Lucyna Ćwierczakiewiczowa.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Kronika Tygodnia

Chcesz częściej widzieć nasze newsy?

Dodaj Kronikę Tygodnia do preferowanych źródeł w Google i bądź bliżej najważniejszych spraw z regionu.

Reklama
Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów Cena: 239000 PLN Szukasz spokojnego miejsca na ziemi, przestrzeni pod własne gospodarstwo, siedlisko lub inwestycję w agroturystykę? Ta wyjątkowa nieruchomość łączy tradycyjny wiejski klimat z wygodnym dostępem do pełnej infrastruktury i miast.GŁÓWNE ATUTY NIERUCHOMOŚCI:-Ogromna działka o powierzchni 1,40 ha – grunty o bardzo dobrej klasie bonitacyjnej, idealne pod uprawy, ogród lub własną przestrzeń rekreacyjną.-Szeroki front (ok. 42 m) – daje doskonałe możliwości aranżacyjne, wygodny wjazd i szerokie pole manewru.-Bezpośredni dostęp do drogi asfaltowej – całoroczny, komfortowy dojazd.-Pełne media na działce: podłączona woda, prąd oraz kanalizacja + tradycyjna studnia (idealna np. do podlewania ogrodu).DOM DREWNIANY (ok. 70 m²):Jednokondygnacyjny, klimatyczny dom z drewna (pokryty eternitem) z wymienioną stolarką okienną na szczelne okna PCV. Wnętrze oferuje czytelny i funkcjonalny układ pomieszczeń:-Wiatrołap (przestrzeń na garderobę/buty),-Przedpokój,-Wydzielone miejsce na łazienkę (do własnej aranżacji),-Duża, jasna kuchnia,-Obszerny, przestronny pokój.BUDYNKI GOSPODARCZE:Na terenie działki znajdują się 3 dodatkowe budynki o wszechstronnym przeznaczeniu:-Duży murowany budynek gospodarczy – podzielony na część inwentarską (dawny chlewik/stajnia) oraz część stanowiącą tzw. letnią kuchnię (doprowadzony prąd – świetne miejsce na pracownię lub bazę majsterkowicza).-Drewniany garaż – bezpieczne miejsce na samochód lub sprzęt rolniczy/ogrodniczy.-Drewniany mały schowek – idealny na narzędzia ogrodowe czy drewno.LOKALIZACJA I OKOLICA:Cicha, malownicza i bezpieczna okolica pozwalająca odetchnąć od miejskiego zgiełku.-Bliskość Jarczowa: szybki i sprawny dojazd do centrum gminy, gdzie znajdziesz pełną infrastrukturę: Urząd Gminy, Szkołę Podstawową, Ośrodek Zdrowia, Aptekę, Samorządowy Ośrodek Kultury (SOK), sklep oraz placówkę pocztową.-Dogodny dojazd do Tomaszowa Lubelskiego – bliska odległość od miasta powiatowego zapewnia łatwy dostęp do szkół średnich, szpitala, marketów i usług.DLA KOGO?Nieruchomość doskonale sprawdzi się jako:-Siedlisko dla osób szukających ciszy i bliskości natury,-Gospodarstwo rolne / ogrodnicze (III klasa),-Baza pod rekreację lub biznes (np. warsztat, agroturystyka).Zapraszam do kontaktu i obejrzenia nieruchomości na żywo!Zainteresowany? Zadzwoń i umów się na prezentację, aby osobiście docenić potencjalną przestrzeń tego wyjątkowego mieszkania.Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 11.11.2026 Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów
Działki | Ruda Wołoska Cena: 80000 PLN Atrakcyjne działki budowlane w Ruda Wołoska (ul. Tomaszowska) - kup całość lub pojedynczo!Szukasz spokojnego miejsca na budowę wymarzonego domu z dala od zgiełku miasta, a jednocześnie z szybkim dojazdem? Oferujemy na sprzedaż malowniczo położone działki w miejscowości Ruda Wołoska przy ul. Tomaszowskiej. Nieruchomość daje dużą elastyczność – istnieje możliwość zakupu poszczególnych działek lub całego kompleksu.Zestawienie powierzchni działek:Działka nr 638/12: 0,0639 ha (ok. 639 m²) - 55 000 złDziałka nr 638/13: 0,1007 ha (ok. 1 007 m²) - 70 000 złDziałka nr 638/14: 0,1390 ha (ok. 1 390 m²) - 80 000 złŁączna powierzchnia całości: ok. 0,3036 ha (3 036 m²)Media i dojazd:Media: Prąd, woda i pozostałe media znajdują się w drodze w bliskiej odległości od działek, co ułatwi i przyspieszy proces przyłączenia budowy.Droga wewnętrzna: Do działek prowadzi wydzielona droga dojazdowa (nr 639/11). Każdy nabywca otrzymuje udziały w drodze, co gwarantuje bezproblemowy i uregulowany prawnie dostęp do nieruchomości.Dlaczego warto?Elastyczność zakupu: Możliwość zakupu pojedynczej działki pod budowę domu lub całego kompleksu (świetna opcja pod inwestycję lub dla rodziny/znajomych chcących zamieszkać obok siebie).Świetna lokalizacja: Cicha i zielona okolica przy ul. Tomaszowskiej z dogodnym i szybkim dojazdem do Tomaszowa Lubelskiego.Ustawny teren: Działki dają duże możliwości aranżacji przestrzeni wokół przyszłego domu oraz zagospodarowania ogrodu.Cena i warunki transakcji: Do uzgodnienia (możliwość zakupu całości lub wybranej działki).Zapraszam do kontaktu telefonicznego w celu uzyskania szczegółowych informacji oraz umówienia się na prezentację nieruchomości w terenie!Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 03.11.2026 Działki | Ruda Wołoska
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
ReklamaKolejowy Serwis Mobilny
Reklama Baner reklamowy B1 firmy WORK CENTRE
Reklama
KOMENTARZE
Autor komentarza: okm Treść komentarza: Tak to jest jak rolnicy kupują traktory nie według potrzeb, a ważniejsze u nich konkurowanie kto ma większego, bo i tak to z dofinansowania z unii. Dlatego jeżdżą takie potwory co się nie mieszczą na drodze i bardziej niebezpieczne jest spotkać się z takim na drodze niż z tirem który musi mieć płaski przód żeby jak najmniej krzywd zrobić w razie wypadku. Data dodania komentarza: 17.11.2026, 20:07 Źródło komentarza: Tragedia w Hubinku. Peugeot uderzył w przyczepę ciągnika, nie żyją dwie osoby [ZDJĘCIA] Autor komentarza: Paweł Treść komentarza: Mam istotne informacje dla rodziny osoby poszkodowanej w tym wypadku. Proszę o kontakt: 792 020 240. Data dodania komentarza: 17.11.2026, 18:43 Źródło komentarza: Tragedia w Hubinku. Peugeot uderzył w przyczepę ciągnika, nie żyją dwie osoby [ZDJĘCIA] Autor komentarza: face palm Treść komentarza: wiele hałasu o nic, jesli rzeczywiscie była dobrą osobą to niech ma tę tablicę, co szkodzi obu Różom dać po swojej tablicy w innym miejscu, nie muszą być te tablice obok siebie przeciez Data dodania komentarza: 17.11.2026, 13:10 Źródło komentarza: Zamość: Spór o tablicę Róży Luksemburg. Demontaż odbył się z naruszeniem prawa? Autor komentarza: smutne to Treść komentarza: czytając komentarze nasuwa mi sie mysl, ze niedlugo bedą medale zasłużony dla PISU albo zasłużony dla PO, ech co się porobiło z tym krajem :( Data dodania komentarza: 17.11.2026, 13:01 Źródło komentarza: Medale i odznaki dla policjantów z Zamościa i regionu [ZDJĘCIA] Autor komentarza: hech Treść komentarza: standardy w polityce są dziwne a w Polsce jeszcze nawet dziwniejsze, moge sie zalozyc ze gdyby skandowano np: przeciwko p. Kaczynskiemu zareagował by całkiem inaczej Data dodania komentarza: 17.11.2026, 12:55 Źródło komentarza: Zamość: Mundurówka pod kontrolą. Przemysław Czarnek mówi o hipokryzji Autor komentarza: POKomuna Treść komentarza: Komuna broni KOmuny Data dodania komentarza: 17.11.2026, 12:53 Źródło komentarza: Zamość: Spór o tablicę Róży Luksemburg. Demontaż odbył się z naruszeniem prawa?
Reklama
Reklama
Reklama