Ślady kilku epok tuż przy granicy! Oto, co odsłoniły wykopaliska przy budowie S17 w Bełżcu [ZDJĘCIA]

W Bełżcu, na odcinku planowanej S17 między Tomaszowem Lubelskim a Hrebennem, prace drogowe przecięły teren, który okazał się jednym z ciekawszych stanowisk archeologicznych w regionie. Wiedząc o tym, służby konserwatorskie zaleciły inwestorowi, czyli Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, przeprowadzenie wykopalisk jeszcze przed rozpoczęciem robót ziemnych.

PRZECZYTAJ TEŻ: Z ostatniej chwili. IPN reaguje w sprawie tablicy Róży Luksemburg w Zamościu. "Stanowczy sprzeciw"

Gdy na drodze leży historia

Badania były realizowane jesienią ubiegłego roku przez firmę archeologiczną „Fundacja Dziedzictwa Archeologicznego” z Wrocławia, a ich kierownikiem był mgr Tomasz Murzyński.

Nadzór nad badaniami prowadzony był m.in. w ramach projektu „Pomoc techniczna FEnIKS dla GKZ na rok 2025”, realizowanego przy udziale Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. Ich podsumowaniem zajął się dr Dariusz Kopciowski – Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, który podzielił się zdjęciami i ciekawymi informacjami w mediach społecznościowych.

Najpierw okopy, potem zaskoczenie

– Na stanowisku zadokumentowano i przebadano łącznie 203 obiekty ziemne o zróżnicowanej wielkości, przeznaczeniu, charakterze i chronologii. Najmłodsze okazały się ziemne fortyfikacje polowe – zdał relację dr Dariusz Kopciowski.

Przypomniał, że na powierzchni terenu od dawna widoczne były zagłębienia przypominające okopy i rowy strzelnicze. Przez lata łączono je z II wojną światową, co wydawało się najbardziej oczywistym tropem. Gdy jednak w pasie planowanej inwestycji rozpoczęto badania archeologiczne, okazało się, że rzeczywistość jest bardziej złożona.

PRZECZYTAJ: Na budowie S17 na trasie Bełżec – Lubycza Królewska błoto i kolejki. Ludziom puszczają nerwy [ZDJĘCIA I FILM]

W wypełniskach ziemnych fortyfikacji znaleziono puszki po konserwach i tubkę pasty do zębów z datą 1946 roku. Relacje najstarszych mieszkańców Bełżca potwierdziły, że były to ślady stacjonowania oddziałów Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w czasie powojennych działań przeciwko UPA. To one pozostawiły po sobie rozległe zagłębienia służące jako schronienia dla pojazdów oraz sieć okopów i rowów strzeleckich.

Ślady z czasów nowożytnych

Pod warstwą powojennej historii pojawiły się znacznie starsze ślady ludzkiej obecności.

Z połowy XVIII wieku pochodzi odnaleziona moneta – 1 krajcar z 1763 roku, a w jednym z obiektów archeolodzy natrafili na pochówek konia.

W kilku innych miejscach odkryto fragmenty ceramiki datowanej na XVIII i XIX wiek, będące cichym świadectwem codzienności dawnych mieszkańców tych terenów.

PRZECZYTAJ: S17 w okolicach Tomaszowa płatna od 1 lutego. Więcej płatnych dróg w systemie e-TOLL [LISTA]

Epoka brązu

Jeszcze starszą warstwę historii odsłoniły znaleziska związane z kulturą trzciniecką z epoki brązu (ok. 1700-1500 lat p.n.e.). Charakterystyczne fragmenty naczyń glinianych, odkryte w wyraźnie czytelnym zarysie jamy, potwierdziły, że kilka tysięcy lat temu na terenie dzisiejszego Bełżca funkcjonowała osada lub miejsce krótkotrwałego pobytu ludzi.

Grób sprzed 5 tysięcy lat

Największym zaskoczeniem był jednak pochówek z końca epoki neolitu, związany z kulturą ceramiki sznurowej (ok. 2500–2000 lat p.n.e.). W jamie grobowej odnaleziono bogaty zestaw przedmiotów, które miały towarzyszyć zmarłemu w zaświatach: naczynia gliniane, kamienny toporek, żarnowiec noszący ślady użytkowania oraz krzemienne grociki i siekierki. Tak rozbudowane wyposażenie grobowe świadczy o wysokim statusie osoby pochowanej w Bełżcu i czyni to odkrycie jednym z najcenniejszych elementów całych badań.

– Aktualnie materiał zabytkowy pozyskany podczas opisywanych wykopalisk jest analizowany i opracowywany. Ostateczne wyniki mogą zostać skorygowane, co nie zmieni faktu, że mamy do czynienia z bardzo wartościowym stanowiskiem archeologicznym nie tylko ze względu na pozostałości fortyfikacji polowych, ale przede wszystkim na niespodziewaną obecność zabytków pradziejowych – zaznacza Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków.