„Najciekawsza liga świata” od kilkunastu lat na łamach „Kroniki Tygodnia”

Początek rozgrywek zamojskiej klasy okręgowej mają ścisły związek z przeprowadzoną w 1975 r. reformą administracyjną w Polsce i utworzeniem rok później okręgowych związków piłkarskich. Od 1 czerwca 1975 r. w naszym kraju obowiązywał dwustopniowy podział administracyjny. 

Zlikwidowane zostały powiaty, a liczbę województw zwiększono z siedemnastu do czterdziestu dziewięciu. Pod koniec czerwca 1976 r. Wydziały Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Urzędów Wojewódzkich w Chełmie i Zamościu oraz tamtejsze Wojewódzkie Federacje Sportu powołały Chełmsko-Zamojski Okręgowy Związek Piłki Nożnej z siedzibą w Zamościu. 

Działacze piłkarscy z obu województw musieli wystartować ze wspólnymi rozgrywkami na szczeblu okręgowym. Zdecydowano się na takie rozwiązanie ze względu na małą liczbę zarejestrowanych w PZPN klubów sportowych z obu województw. W sezonie 1976/1977 związek przeprowadził rozgrywki grupy chełmsko-zamojskiej klasy wojewódzkiej A. Wystartowało w nich siedem zespołów z woj. zamojskiego i pięć z woj. chełmskiego.

******

Debiutanckie rozgrywki klasy wojewódzkiej A zdominowane zostały przez zespoły z Zamojszczyzny. Drużyny z woj. zamojskiego zajęły pięć najlepszych miejsc w tabeli. Najlepszy okazał się Hetman Zamość, druga była Unia Hrubieszów, trzeci Ruch Izbica, czwarte Roztocze Szczebrzeszyn, a piąte – Łada Biłgoraj. Zamojski zespół nie wywalczył jednak bezpośredniego awansu do III ligi. 

Promocję uzyskał dopiero po barażowym zwycięstwie nad Orlętami Łuków, które okazały się najlepsze w grupie bialskopodlasko-siedleckiej. Hetman wygrał oba mecze – 5:0 w Zamościu i 2:1 w Łukowie. Uprzywilejowany w kwestii awansu był jedynie najlepszy zespół z grupy lubelskiej – Wisła Puławy zdobyła prawo do gry w III lidze bez konieczności gry w barażach.

W Hetmanie grali wówczas m.in. Jerzy Mikulicz, Marian Lebik, Jan Janda, Waldemar Soboń, Ryszard Sałach, Roman Łyś, Mieczysław Puszka, Andrzej Peresada, Marek Drewniak, Andrzej Sadowski, Marek Lipski, Robert Rybak i Krzysztof Nogacz. Trenerem zamojskiego zespołu był Leon Palemba.

******

Zanim powstał związek okręgowy, w Zamościu nieformalnie działał podokręgowy oddział Lubelskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej. Podokręg zamojski prowadził rozgrywki klasy B. W rywalizacji uczestniczyły zespoły z czterech powiatów Zamojszczyzny, a także z kilku powiatów ościennych, włączonych w 1975 r. do województw chełmskiego i lubelskiego. 

W 1975 r. podokręg zamojski przestał działać. Rozgrywki klasy wojewódzkiej przeprowadziło nowo powstałe Wojewódzkie Zrzeszenie LZS w Zamościu. Zmagania toczyły się w dwóch grupach. Grupę I wygrała Palma Bodaczów, a kolejne miejsca zajęły Zryw Gorzków, LZS Łabuńki, Orzeł Tereszpol, Olimpiakos Tarnogród, Echo Zawada, LZS Łabunie, Sokół Zwierzyniec, Tarpan Korchów i Burza Zakrzew. 

W grupie II najlepsze były Orlęta Horodło, drugie miejsce zajęło Podgórze Majdan Górny, trzecie LZS Lubycza Królewska, a kolejne – Hetman Żółkiewka, Spójnia Dziekanów, LZS Frampol, Watra Nieledew, LZS Łaszczów, Kryształ Werbkowice i Orkan Bełżec. 

W niedzielę, 4 lipca 1976 r. na stadionie w Szczebrzeszynie rozegrane zostały mecze finałowe. Trzecie miejsce w klasie wojewódzkiej wywalczył Zryw, po zwycięstwie 6:0 nad Podgórzem. Mistrzostwo ligi przypadło Palmie, która w meczu o pierwsze miejsce pokonała Orlęta 3:2.

******

Po rocznej działalności Chełmsko-Zamojski Okręgowy Związek Piłki Nożnej został podzielony na dwie odrębne instytucje. We wtorek, 12 lipca 1977 r. odbyło się spotkanie założycielskie Zamojskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej w Zamościu. Rozgrywki klasy wojewódzkiej A w sezonie 1977/1978 na Lubelszczyźnie zostały przeprowadzone w czterech grupach – bialskopodlasko-siedleckiej, chełmskiej, lubelskiej i zamojskiej. W okręgu zamojskim wystartowało czternaście zespołów. Triumfowała zdegradowana z III ligi Tomasovia Tomaszów Lubelski. 

Drużyna prowadzona przez trenera Zbigniewa Szumskiego zdobyła w rozgrywkach 85 bramek. Aż 36 goli strzelił Lucjan Henzel, grający później w II lidze, w Rakowie Częstochowa, ale za najlepszego zawodnika tomaszowskiego zespołu uważany był wówczas środkowy obrońca Stanisław Pryciuk – późniejszy prezes zamojskiego związku piłkarskiego. 

Tomasovia awansowała do III ligi po dwuatepowych barażach. W pierwszej rundzie okazała się lepsza od mistrza grupy chełmskiej, czyli Włodawianki (1:1 we Włodawie i 5:0 w Tomaszowie Lubelskim), w drugiej – od zwycięzcy grupy lubelskiej, czyli Budowlanych Lublin (2:0 u siebie i 0:0 na wyjeździe).

******

Najwyższe na poziomie okręgów rozgrywki klasy wojewódzkiej A zostały przemianowane na klasę okręgową w 1981 r. Pięć lat później na trzy sezony znów przyjęto nazwę klasy wojewódzkiej A, natomiast w sezonie 1990/1991 zmagania toczyły się pod szyldem klasy wojewódzkiej.

Przez pięć sezonów (1976/1977, 1977/1978, 1981/1982, 1982/1983 i 1990/1991) najwyższa w okręgu klasa rozgrywkowa była czwartym poziomem ligowym, natomiast od 2008 r. zmagania toczą się na szóstym szczeblu. W pozostałych sezonach „okręgówka” była piątą ligą.

******

Kilkanaście lat temu zamojska klasa okręgowa zyskała miano „najciekawszej ligi świata” za sprawą dziennikarza sportowego Tomasza Tomczewskiego, świetnie relacjonującego i fotografującego te rozgrywki na łamach „Kroniki Tygodnia”, najwyraźniej zafascynowanego ich atrakcyjnością i nieprzewidywalnością. 

Określenie przylgnęło do zamojskiej „okręgówki” na zasadach wyłączności. Dziennikarze sportowi z woj. lubelskiego nie stosują go w odniesieniu do innych grup klasy okręgowej w regionie.

******

Zanim powstał Internet i sieć telefonii komórkowej, sympatycy klasy okręgowej wyniki meczów i tabelę klasy okręgowej mogli znaleźć jedynie we wtorkowych wydaniach „Sztandaru Ludu” – dziennika, ukazującego się w latach 1945-1989 na terenie woj. bialskopodlaskiego, chełmskiego, lubelskiego i zamojskiego. Następnie „suche” wyniki i tabela drukowane były w „Dzienniku Lubelskim”, „Dzienniku” i „Dzienniku Wschodnim”. 

Założona w 1990 r. „Kronika Zamojska”, na bazie której trzy lata później powstała „Kronika Tygodnia”, od początku publikowała liczne materiały na temat zamojskiej „okręgówki”. To właśnie na łamach „Kroniki Zamojskiej” ukazała się pierwsza w historii relacja z meczu tej klasy rozgrywkowej. W numerze z dn. 20 maja 1992 r. można było przeczytać kilka zdań o meczu Sokoła Zwierzyniec z Olimpiakosem Tarnogród.

Oba zespoły zajmowały wówczas dwie czołowe lokaty. Na starym stadionie Sokoła w Zwierzyńcu padł remis 2:2 (1:2). Bramki dla Sokoła zdobyli Edward Danaj (w 34 minucie) i Mirosław Malesza (w 48 minucie z rzutu karnego), a dla Olimpiakosu – Mariusz Dołęcki (w 5 minucie) i Krzysztof Tarnowski (w 43 minucie). „Wysoka stawka spotkania sprawiła, że od pierwszych minut w poczynaniach obydwu drużyn dało się zauważyć sporo chaosu i nerwowości. Skutkiem tego były błędy w obronie, po których padały kolejne bramki. Mecz stał na słabym poziomie, chociaż obydwa zespoły włożyły w grę dużo ambicji i woli walki. Zaprezentowały też podobne umiejętności” – pisała „Kronika Zamojska”.

„Kronika Tygodnia” była pierwszą gazetą, a od kilkunastu lat jest jedyną, która publikuje materiały ze wszystkich meczów „najciekawszej ligi świata”.

******

Najwięcej sezonów w zamojskiej klasie okręgowej rozegrały Sokół Zwierzyniec i Tanew Majdan Stary. Oba zespoły występowały na tym poziomie rozgrywkowym przez trzydzieści dwa sezony. Łącznie trzydzieści lat w „okręgówce” spędziła Victoria Łukowa, startująca w tych rozgrywkach także pod innymi szyldami (LZS Łukowa Chmielek, Victoria Łukowa Chmielek). Jedynym zespołem, który w 50-letniej historii Zamojskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej nigdy nie spadł poniżej klasy okręgowej, jest Tomasovia Tomaszów Lubelski.

 W najwyższej w okręgu klasie rozgrywkowej drużyna ta grała łącznie przez cztery lata. Warto jednak podkreślić, że zawsze był to czwarty poziom ligowy w kraju. W sezonie 1976/1977 w klasie wojewódzkiej A wystartowała Tomasovia II. Pierwsza drużyna tego klubu uczestniczyła wtedy w rozgrywkach III ligi.

******

Mistrzostwo zamojskiej klasy okręgowej wywalczyły dotąd dwadzieścia cztery zespoły. Po pięć razy triumfowały Łada Biłgoraj i Unia Hrubieszów. Czterokrotnie najlepszy był Hetman Zamość, także cztery razy pierwsze miejsce zajął Hetman II Zamość. Trzy razy na topie znalazło się Roztocze Szczebrzeszyn. Po dwa mistrzostwa sięgnęły Granica Lubycza Królewska, Huczwa Tyszowce, Korona Łaszczów, Kryształ Werbkowice, Palma Bodaczów, Ruch Izbica, Spartakus Szarowola, Tanew Majdan Stary i Tomasovia Tomaszów Lubelski. Po jednym zwycięstwie mają Błękitni Obsza, Gryf Gmina Zamość, Gwardia Zamość, Olender Sól, Omega Stary Zamość, Ostoja Skierbieszów, Sokół Zwierzyniec, Sparta Wożuczyn, Unipol Długi Kąt i Victoria Łukowa.

Aż dziewięć razy na ligowym podium znalazł się Grom Różaniec, który jednak nigdy nie zakończył zmagań na pierwszej pozycji (pięć razy był drugi, a czterokrotnie – trzeci). Równie często lokatę „medalową” zajmowała Łada Biłgoraj, grająca w lidze także jako Łada 1945 Biłgoraj (pięć razy na pierwszym miejscu, raz na drugim i trzy razy na trzecim), a także Roztocze Szczebrzeszyn (po trzy razy na każdej z trzech najlepszych pozycji). 

Dziesięć razy w gronie trzech najlepszych uczestników rozgrywek znalazł się Hetman II Zamość (po cztery razy na pierwszym i drugim miejscu, dwa razy na trzecim). Natomiast „medalowym” rekordzistą jest Unia Hrubieszów, trzynaście razy sklasyfikowana w ligowym „top trzy” (pięciokrotnie na pierwszym miejscu, po cztery razy na drugim i trzecim).

******

W sezonie 2003/2004 „Kronika Tygodnia” jako pierwsza prowadziła klasyfikację króla strzelców zamojskiej klasy okręgowej. Po przedostatniej kolejce zmuszeni byliśmy anulować zabawę, ponieważ Ostoja Skierbieszów potraktowała ją zbyt poważnie, mimo że żadnych nagród i wyróżnień nie przewidzieliśmy. Klasyfikację z dorobkiem dwudziestu ośmiu goli wygrał Adam Musiel. Sześć bramek, które piłkarz Ostoi zdobył w meczu z Iskrą Koniuchy, w ramach dwudziestej dziewiątej kolejki, wzbudziło podejrzenie kibiców, którzy zakwestionowali postawę fair-play obu zespołów. 

Zdegradowana już do klasy A przyjechała do Skierbieszowa w składzie liczącym siedmiu zawodników. A gdy tylko Musiel zdobył w 27. minucie gry szóstą bramkę i wysunął się na czoło rankingu strzelców z przewagą czterech trafień nad drugim w klasyfikacji Mariuszem Kycko z Hetmana II Zamość, to wątpliwej kontuzji doznał Tomasz Różniatowski. Gra została zakończona przed czasem z powodu zdekompletowania składu zespołu z gminy Miączyn. W komentarzach na naszej stronie internetowej czytelnicy nie pozostawili suchej nitki na obu zespołach, a rozgrywki uznali za „śmieszne”, także z powodu aż czterech zwycięstw Sokoła Zwierzyniec walkowerami. 

Zespół ze Zwierzyńca przegrywał mecze, ale sprawdzał dokumenty tożsamości piłkarzy z przeciwnych zespołów. A że niektórzy zawodnicy nie posiadali przy sobie dowodu osobistego, paszportu, czy innego dokumentu (padły nigdy niepotwierdzone zarzuty, że było to celowe), to zagrożony spadkiem do klasy A Sokół zyskał przy związkowym „zielonym stoliku” aż dwanaście punktów. Zwierzyniecka drużyna uniknęła spadku kosztem Drewmetu Rolmosu Susiec.

******

Prawie 100 lat trzeba było czekać na to, że PZPN uzna, iż zdobycie bramki w meczu ligowym jest na tyle ważne, by trzeba było odnotować to zdarzenie w protokole meczowym. Dopiero pod koniec października 2014 r. w sprawozdaniach ze spotkań ligowych pojawili się strzelcy goli. Wcześniej sędziowie nie mieli obowiązku rejestrowania personaliów zdobywców bramek.

Gdy to zarządzenie weszło w życie, „Kronika Tygodnia” już od przeszło dziesięciu lat prowadziła klasyfikację strzelców w zamojskiej klasie okręgowej. Pierwszym uznanym przez naszą redakcję zwycięzcą „wyścigu po koronę” został napastnik Omegi Stary Zamość Piotr Ignaciuk, który w sezonie 2004/2005 zdobył trzydzieści jeden bramek. W kolejnych rozgrywkach pasjonującą rywalizację przeprowadzili ze sobą Wojciech Białek z Łady Biłgoraj i Mariusz Kycko z Korony Łaszczów. 

Ten pierwszy strzelił czterdzieści sześć goli, a drugi – czterdzieści dwa. Prawdopodobnie strzelecki rekord sezonu w „okręgówce” ustanowił Damian Ziółkowski, który w rozgrywkach 2017/2018 zdobył dla Huczwy Tyszowce czterdzieści dziewięć bramek. Do 2003 r. nikt nie liczył strzeleckich statystyk, jednak z nieoficjalnych i niepotwierdzonych przekazów wiemy, że na przełomie wieków strzeleckie rekordy w lidze ustanawiał Dariusz Skubisz z Tanwi Majdan Stary.

******

Tylko raz w blisko 50-letniej historii rozgrywek zdarzyło się, że rywalizacja nie została dokończona. Runda wiosenna w 2020 r. została odwołana ze względu na sytuację epidemiczną. Za końcową została uznana tabela po rundzie jesiennej. A że zespoły nie miały możliwości rozstrzygnięcia rywalizacji na drodze rewanżu, to związek zdecydował się na salomonowy wyrok – do powiększonej do dwudziestu czterech zespołów IV ligi awansowały dwa najlepsze na półmetku sezonu w okręgówce, czyli Gryf Gmina Zamość i Grom Różaniec.