Trzeszczany: Marnuje się miejsce z potencjałem. Miały tu przyjeżdżać wycieczki..., ale obserwatorium jest zamknięte

Damian Szaruga był pomysłodawcą utworzenia obserwatorium astronomicznego w Trzeszczanach. Jednocześnie jest autorem wniosku o przyznanie dofinansowania z unijnych funduszy na realizację tej wyjątkowej inwestycji. Prawie dekadę temu Damian Szaruga był inspektorem ds. funduszy pomocowych w Urzędzie Gminy w Trzeszczanach.

– Pomysł obserwatorium zrodził się, gdy byłem w warszawskim Centrum Nauki „Kopernik” – wspomina Damian Szaruga. – Stwierdziłem, że fajnie byłoby mieć coś takiego u nas, w Trzeszczanach. Oczywiście na mniejszą skalę – dodaje Damian Szaruga, obecnie radny powiatowy i członek zarządu powiatu hrubieszowskiego.

Budowa obserwatorium (z adaptacją budynku po byłej mleczarni) w Trzeszczanach kosztowała prawie 270 tys. zł. W tych kosztach mieści się również zakup sprzętu i wyposażenia, z tym że 85 proc. całości wydatków sfinansowano ze szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.

Dwa teleskopy i wielki ekran do obserwacji nieba

W 2016 r. na dachu dawnej mleczarni zamontowano w pełni zautomatyzowaną kopułę z układem jezdnym do obserwacji obiektów na niebie. W kopule zainstalowano dwa teleskopy: jeden tradycyjny, do obserwacji nocnych, a drugi tzw. słoneczny – umożliwiający obserwację w ciągu dnia. Na parterze zamontowano 65-calowy ekran telewizyjny, do którego podłączono kamerę przesyłającą obraz z teleskopów. Tak, by osoby przebywające na parterze również miały możliwość obserwacji zjawisk na niebie. Jest także telewizor w technologii 3D Ultra HD, sterowany głosem i gestami. 

PRZECZYTAJ TEŻ: Najpierw bank, teraz poczta. "Zabierają z Trzeszczan wszystko, co ułatwia codzienne życie"

Dodatkowo do telewizora podłączona jest konsola do gier z systemem Kinect i zestawem głośników Dolby Surround. Na dodatek w pomieszczeniu obok można skorzystać z przenośnego planetarium. Tam na ekranie można wyświetlać filmy – szczególnie dla dzieci i młodzieży szkolnej. W ramach projektu zakupiono także zestaw do składania i programowania robotów. W całym obserwatorium udostępniona jest sieć Wi-Fi, co pozwala korzystać z Internetu poprzez smartfony, tablety czy laptopy.

– Pokazy i prelekcje można będzie dostosować do wieku i zainteresowań odwiedzających. Młodzież, oprócz edukacji, będzie miała możliwość rozrywki – gry na konsoli z systemem Kinect, zabawy i gry interaktywne, np. naukę tańca – argumentowano z zadowoleniem tuż przed otwarciem obserwatorium w połowie 2016 r.

Realia okazały się jednak mniej entuzjastyczne. Ówczesny wójt gminy Trzeszczany Stanisław Czarnota niechętnie podzielał zachwyty nad możliwościami promocji gminy przez miejscowe obserwatorium astronomiczne. Przez większość czasu stało zamknięte. Chętni do obserwacji nieba musieli wcześniej telefonicznie umówić się z pracownikiem gminy opiekującym się obserwatorium. Numer jego telefonu podano na internetowej stronie gminy Trzeszczany. 

Nie każdy wiedział, że tam należy zajrzeć. Do tego dołożyć trzeba jeszcze inny powód słabej promocji gminnego obserwatorium. W 2016 r. rozeszły się drogi pomysłodawcy obserwatorium i poprzedniego wójta gminy Trzeszczany. Damian Szaruga przestał pracować w UG w Trzeszczanach. Zawodowo przeniósł się do Hrubieszowa. Po ostatnich wyborach samorządowych Szaruga pełni mandat radnego powiatu hrubieszowskiego i jest członkiem zarządu tego powiatu.

PRZECZYTAJ: Nowy sprzęt dla strażaków z Krasnegostawu, Tomaszowa, Biłgoraja, Hrubieszowa, Zamościa i Chełma

– Mieliśmy wtedy nadzieję, że obserwatorium ściągnie do nas wycieczki szkolne z całego regionu – mówi Damian Szaruga. – Będzie ciekawie i niedrogo. Zakładaliśmy, że koszt biletów będzie symboliczny, aby tylko pokrył wydatki na utrzymanie obserwatorium – wspomina Szaruga.

Marek Ryś, szef Rady Gminy Trzeszczany, przyznaje, że miejscowe obserwatorium częściej bywa zamknięte niż otwarte.

– Do niedawna obsługiwał je pracownik gminy; trzeba było umawiać się z nim telefonicznie, wtedy przyszedł i udostępnił. Sam kilka razy z tego skorzystałem. Tam można prowadzić zajęcia z grupami uczniów, nie tylko z astronomii. W obserwatorium jest wyjątkowo dobrej jakości sprzęt, który pozwala prowadzić zajęcia z wykorzystaniem różnych multimediów. Ale faktycznie, jakoś rzadko to obserwatorium jest odwiedzane – podsumowuje przewodniczący Rady Gminy Trzeszczany.

Drzwi zamknięte, a klucz „Bóg wie gdzie”

Mieszkaniec Trzeszczan opowiada o swojej znajomej z okolic Chełma, która jakiś czas temu przyjechała do obserwatorium razem z dziećmi.

– Zastali zamknięte drzwi. Nie było żadnej informacji, tylko numer telefonu firmy ochroniarskiej. Nie było podane, z kim trzeba się skontaktować, aby wejść. Pocałowali klamkę i pojechali do domu – relacjonuje mieszkaniec Trzeszczan. – Jeżeli obserwatorium jest zamknięte, a klucz Bóg wie gdzie, to kto zechce je odwiedzić? – dziwi się mieszkaniec Trzeszczan.

PRZECZYTAJ:Posłowie i samorządowcy z Zamojszczyzny komentują spór Zełenski – Trump. Padają mocne słowa

Radny Ryś przypuszcza głośno, że w ostatnim czasie obserwatorium także jest zamknięte.

– Niedawno zgłaszałem, że ze ścian i sufitu sypie się tynk i należy to wyremontować. Słyszałem też, że kopuła w obserwatorium nawaliła. Ale szczegółów nie znam. Najlepiej zadzwonić do GOK – podkreśla radny Ryś, przewodniczący Rady Gminy w Trzeszczanach.

Faktycznie, obserwatorium w Trzeszczanach jest nieczynne. Planowane są prace remontowe.

– W lutym otrzymaliśmy klucze do obserwatorium - informuje  Dominika Daniluk-Sokólska, pełniąca obowiązki dyrektora GOK w Trzeszczanach. – i czekamy na decyzję w sprawie rozpoczęcia remontu. Właśnie skończyły się ferie, a w GOK organizowaliśmy różne cykliczne imprezy. Pracownicy mieli więc inne obowiązki. Ale przygotowujemy ofertę udostępnienia obserwatorium. Chcemy, aby funkcjonowało ono normalnie. Na początek skierujemy ofertę do trzech szkół w gminie. Planujemy zorganizować wycieczki dla szkół. A gdy będzie również zainteresowanie z zewnątrz, to jak najbardziej będziemy kontynuować promocję obserwatorium. Do tej pory obserwatorium udostępniano na zasadzie, że jeżeli ktoś jest zainteresowany – można otworzyć. My chcielibyśmy to zmienić – zapewnia p.o. dyrektora GOK w Trzeszczanach.