Zamość, Guciów: Laur konserwatorski dla bramy, odznaka dla zagrody

Uroczystość odbyła się 26 maja w Teatrze Starym w Lublinie. – Gratuluję wszystkim laureatom konkursu. Dziękuję za Wasz profesjonalizm i poświęcenie. Dzięki Waszej ciężkiej pracy i pasji zabytki Lubelszczyzny są nie tylko chronione, ale też pełnią ważną rolę w budowaniu poczucia dumy i tożsamości mieszkańców naszego kraju. Wasze dokonania, które przyczyniają się do zachowania cennej spuścizny kulturowej, historycznej i artystycznej, znakomicie wpisują się w działania podejmowane na rzecz ochrony zabytków przez instytucje państwowe i samorządowe, służby konserwatorskie, badaczy i konserwatorów zabytków, a także społecznych opiekunów zabytków – powiedziała Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, generalna konserwator zabytków.

PRZECZYTAJ: To będzie jubileuszowa odsłona Zamojskiego Lata Teatralnego. Sprawdź program

Brama historii

Wśród czterech laureatów konkursu „Laur Konserwatorski” znalazło się miasto Zamość za prace konserwatorskie i restauratorskie przy starej Bramie Lwowskiej. Nagrodę, która jest przyznawana za wybitne osiągnięcia w dziedzinie ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego, odebrał prezydent Zamościa Rafał Zwolak.

Stara Brama Lwowska to jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków Zamościa. Brama Lwowska została wybudowana w latach 1591–1599. Zaprojektował ją włoski architekt Bernardo Morando. Około 1821 r. brama została zamurowana, przekształcona w kazamaty i wykorzystywana jako więzienie. W 1824 r. w kazamacie Bramy Lwowskiej był więziony przez pewien czas mjr Walerian Łukasiński. Sto lat później, podczas prac mających na celu wyeksponowanie celi Łukasińskiego, odkryto pozostałości Bramy Lwowskiej. 

PRZECZYTAJ TEŻ: Latem Guciów przypomina zakopiańskie Krupówki. Starosta: Możemy przeanalizować pomysł ograniczenia prędkości

Zamurowane przejście otworzono w 1937 r., a projekt rekonstrukcji fasady opracował Jan Zachwatowicz. Prace przerwały działania wojenne, a rekonstrukcję wznowiono dopiero w 1979 r. (przed zaplanowanymi na rok 1980 Centralnymi Dożynkami w Zamościu). W ostatnich trzech latach – głównie dzięki dotacjom z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – zabytek został odrestaurowany. Odnowiono ściany południową i zachodnią, wzmocniono konstrukcję, wymieniono dach, zaizolowano ścianę fundamentową, a dekoracyjne elementy, takie jak attyka, cokół i portal, odzyskały dawne piękno.

Ratujmy zabytki

Wojewódzki Konkurs Otwarty „Laur Konserwatorski” został ustanowiony przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w 2000 r. Konkurs jest organizowany pod patronatem honorowym Generalnego Konserwatora Zabytków, Wojewody Lubelskiego i Marszałka Województwa Lubelskiego.

PRZECZYTAJ: Laur Konserwatorski dla dzwonnicy w Szczepiatynie i „jej” ludzi

Nagroda w formie wykonanej z brązu plakietki okolicznościowej i aktu nadania przyznawana jest właścicielom zabytków, którzy zapewnili wysoki poziom prac konserwatorskich i restauratorskich oraz osiągnęli wyróżniający się efekt konserwatorsko-estetyczny. Konkurs to również okazja, by promować dobre praktyki związane z ochroną zabytków i upowszechnianiem wiedzy o materialnym i niematerialnym dziedzictwie kulturowym Lubelszczyzny. Do tej pory uhonorowano już właścicieli 107 zabytkowych obiektów w województwie lubelskim.

Za opiekę nad zagrodą

Podczas rozstrzygnięcia konkursu „Laur Konserwatorski 2025” Anna i Stanisław Jachymkowie zostali uhonorowani przyznaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznaką za ratowanie najstarszych zabytków drewnianej architektury wiejskiej w Roztoczu oraz stworzenie i rozwój regionalnej placówki muzealnej – Zagrody Guciów. Odznaki „Za opiekę nad zabytkami” wręczyła wiceminister Bożena Żelazowska.

Warto na koniec przypomnieć, że kilka lat temu Zagroda Guciów zdobyła tytuł jednego z 7 cudów Polski magazynu National Geographic. „Drewniane chałupy z bielonymi pokojami i strzechą na dachu, sprzęty gospodarskie z XIX w. i potrawy tradycyjnej kuchni – wizyta w skansenie Zagroda Guciów to szansa na poznanie Polski, która przeszła już do historii” – zamieszczono w konkursowym opisie.