Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
środa, 18 listopada 2026 20:32
Przeczytaj!
Reklama
Reklama

Świat w kolorze sepii. Niezwykłe zdjęcia Wincentego i Teodozji Podolaków

Niezwykły, uratowany cudem, zbiór ponad 2 tys. fotografii wykonanych przez Wincentego Podolaka i jego siostrę Teodozję Drobik (z domu Podolak) w większości pochodzi z 1942 i 1943 roku. Zdjęcia wykonano w gminie Skierbieszów oraz w okolicznych miejscowościach (m.in. w Orłowie Murowanym i w Stanisławce). Trafiły one do Adama Gąsianowskiego, właściciela Muzeum Fotografii w Zamościu przez przypadek. Jak do tego doszło?
Świat w kolorze sepii. Niezwykłe zdjęcia Wincentego i Teodozji Podolaków

Pod koniec marca 2016 r. do zamojskiego Muzeum Fotografii przyszedł Antoni Podolak, mieszkaniec miejscowości Zrąb (gm. Skierbieszów). Przyniósł stare, metalowe puszki, które odnalazł na strychu rodzinnego domu. Oprócz gliny, plew i brudu były tam rolki z tzw. małoobrazkowymi negatywami fotograficznymi (miały one wymiary 24 na 36 mm). Na części z nich pojawiła się pleśń, inne były przesuszone, zniszczone.

Pan Adam zaczął owe negatywy ostrożnie z puszek wyjmować, a potem umieścił je w skanerze fotograficznym. Wtedy zdjęcia – jedno po drugim – zaczęły pokazywać się na ekranie komputera. Pojawiły się na nich całe grupy ludzi ustawionych w malownicze grupy, bawiące się dzieci, gospodarze idący do pracy w polu, ale także zapomniane wesela, pogrzeby, chrzciny. W zbiorze znalazło się także wiele zdjęć portretowych. 

To był skarb, który stale się... powiększał. Bo Antoni Podolak co jakiś czas przynosił do zamojskiego Muzeum Fotografii kolejne, stare negatywy. Także dzięki niemu udało się nam skontaktować w 2016 roku z 96-letnią Teodozją Drobik (z domu Podolak), która opowiedziała o swoich fotografiach oraz dziejach rodziny Podolaków. 

– Fotografowanie podczas wojny było dla mnie koniecznością, ale także wielką przyjemnością. Razem z bratem chętnie robiliśmy m.in. zdjęcia dzieci, bo one nas o to prosiły. Nie mieliśmy serca, aby im odmówić – wspomina pani Teodozja. – Wszędzie chodziłam z aparatem fotograficznym. Dzisiaj dziwię się, że nikt mi go wówczas nie ukradł. 
Przed wojną Podolakowie mieli gospodarstwo w Huszczce Małej. Nie tylko rolnictwo ich zajmowało. Kupili także aparat fotograficzny matki „Contax” oraz inny – mieszkowy, który ustawiano na statywie. Wincenty Podolak sam zrobił także powiększalnik fotograficzny, ciemnię itd. Czasami fotografował wesela, pogrzeby czy różne, okoliczne uroczystości. To się jednak zmieniło. W listopadzie 1941 r. Huszczka Mała została wysiedlona. Gospodarstwa wypędzonych Polaków zajęli niemieccy koloniści oraz volksdeutsche. 

– Niemcy zebrali wszystkich i popędzili w stronę Zamościa. Tak stało się także z moją rodziną, chociaż mnie udało się jakoś uciec... Pognano ich do tzw. kawalera (chodzi o zamojski Nadszaniec), a potem popędzono dalej, w okolice Teptiukowa. Taka to była tułaczka – opowiada pani Teodozja. – Potem moja rodzina wróciła do Zamościa. Ja do nich wówczas dołączyłam. I wtedy Niemcy powiedzieli nam, że wysiedleńcy mogą wyjechać dokąd chcą, aby tylko nie wracali do rodzinnych wsi. Zabraliśmy matkę i w Wigilię 1941 r. przyjechaliśmy do Kalinówki (gm. Skierbieszów). 
Ta wieś znajdowała się zaledwie kilka kilometrów od Huszczki Małej. 
– Zamieszkaliśmy na tzw. górce. Tam schroniliśmy się w jednym z gospodarstw. Kalinówka nie była podczas wojny wysiedlona. Jednak w niej również żyło się bardzo ciężko – wspomina pani Teodozja. – Także dlatego zaczęłam fotografować. Właściwie od tego czasu to głównie ja wykonywałam zdjęcia, bo brat przekazał mi sprzęt fotograficzny, który udało się ocalić. 

Z tego zajęcia rodzina próbowała się utrzymać. – Mieliśmy też brata Lutka (Podolaka) w obozie koncentracyjnym. Musieliśmy mu pomóc. Byliśmy jedynymi ludźmi w okolicy, którzy podczas wojny pracowali jako fotografowie. Ja wykonywałam zdjęcia m.in. do kenkart, ale także robiłam fotografie całym rodzinom i wszystkim, którzy o to prosili. Nie byłam zdziertusem. Za moje zdjęcia nie brałam wielkich kwot. Za zdobyte w ten sposób pieniądze kupowaliśmy jedzenie i potrzebne rzeczy także dla brata w obozie. On po wojnie napisał do nas, że gdyby nie ta pomoc, nie byłby w stanie przeżyć. Miałam o co się starać. 

W Kalinówce Podolakowie także nie mieszkali zbyt długo. – Nasza rodzina z obawy przed planowanymi wysiedleniami (o których krążyły różne pogłoski) przenosiła się z miejsca na miejsce – wspomina pani Teodozja. – Przez jakiś czas mieszkaliśmy razem z matką i bratem Wincentym w Łosiczynie. Udało nam się tę wojnę przetrwać. 
Zbiór unikatowych, wykonanych podczas ostatniej wojny zdjęć (znalazły się na nich także rodziny niemieckich kolonistów) znajduje się teraz pod opieką Adama Gąsianowskiego, w zamojskim Muzeum Fotografii Patronat medialny nad ekspozycją sprawuje Kronika Tygodnia. 

Tekst ukazał się w folderze promującym wystawę

 


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Kronika Tygodnia

Chcesz częściej widzieć nasze newsy?

Dodaj Kronikę Tygodnia do preferowanych źródeł w Google i bądź bliżej najważniejszych spraw z regionu.

Reklama
Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów Cena: 239000 PLN Szukasz spokojnego miejsca na ziemi, przestrzeni pod własne gospodarstwo, siedlisko lub inwestycję w agroturystykę? Ta wyjątkowa nieruchomość łączy tradycyjny wiejski klimat z wygodnym dostępem do pełnej infrastruktury i miast.GŁÓWNE ATUTY NIERUCHOMOŚCI:-Ogromna działka o powierzchni 1,40 ha – grunty o bardzo dobrej klasie bonitacyjnej, idealne pod uprawy, ogród lub własną przestrzeń rekreacyjną.-Szeroki front (ok. 42 m) – daje doskonałe możliwości aranżacyjne, wygodny wjazd i szerokie pole manewru.-Bezpośredni dostęp do drogi asfaltowej – całoroczny, komfortowy dojazd.-Pełne media na działce: podłączona woda, prąd oraz kanalizacja + tradycyjna studnia (idealna np. do podlewania ogrodu).DOM DREWNIANY (ok. 70 m²):Jednokondygnacyjny, klimatyczny dom z drewna (pokryty eternitem) z wymienioną stolarką okienną na szczelne okna PCV. Wnętrze oferuje czytelny i funkcjonalny układ pomieszczeń:-Wiatrołap (przestrzeń na garderobę/buty),-Przedpokój,-Wydzielone miejsce na łazienkę (do własnej aranżacji),-Duża, jasna kuchnia,-Obszerny, przestronny pokój.BUDYNKI GOSPODARCZE:Na terenie działki znajdują się 3 dodatkowe budynki o wszechstronnym przeznaczeniu:-Duży murowany budynek gospodarczy – podzielony na część inwentarską (dawny chlewik/stajnia) oraz część stanowiącą tzw. letnią kuchnię (doprowadzony prąd – świetne miejsce na pracownię lub bazę majsterkowicza).-Drewniany garaż – bezpieczne miejsce na samochód lub sprzęt rolniczy/ogrodniczy.-Drewniany mały schowek – idealny na narzędzia ogrodowe czy drewno.LOKALIZACJA I OKOLICA:Cicha, malownicza i bezpieczna okolica pozwalająca odetchnąć od miejskiego zgiełku.-Bliskość Jarczowa: szybki i sprawny dojazd do centrum gminy, gdzie znajdziesz pełną infrastrukturę: Urząd Gminy, Szkołę Podstawową, Ośrodek Zdrowia, Aptekę, Samorządowy Ośrodek Kultury (SOK), sklep oraz placówkę pocztową.-Dogodny dojazd do Tomaszowa Lubelskiego – bliska odległość od miasta powiatowego zapewnia łatwy dostęp do szkół średnich, szpitala, marketów i usług.DLA KOGO?Nieruchomość doskonale sprawdzi się jako:-Siedlisko dla osób szukających ciszy i bliskości natury,-Gospodarstwo rolne / ogrodnicze (III klasa),-Baza pod rekreację lub biznes (np. warsztat, agroturystyka).Zapraszam do kontaktu i obejrzenia nieruchomości na żywo!Zainteresowany? Zadzwoń i umów się na prezentację, aby osobiście docenić potencjalną przestrzeń tego wyjątkowego mieszkania.Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 11.11.2026 Urokliwy dom z dużą działką | Zawady gm. Jarczów
Działki | Ruda Wołoska Cena: 80000 PLN Atrakcyjne działki budowlane w Ruda Wołoska (ul. Tomaszowska) - kup całość lub pojedynczo!Szukasz spokojnego miejsca na budowę wymarzonego domu z dala od zgiełku miasta, a jednocześnie z szybkim dojazdem? Oferujemy na sprzedaż malowniczo położone działki w miejscowości Ruda Wołoska przy ul. Tomaszowskiej. Nieruchomość daje dużą elastyczność – istnieje możliwość zakupu poszczególnych działek lub całego kompleksu.Zestawienie powierzchni działek:Działka nr 638/12: 0,0639 ha (ok. 639 m²) - 55 000 złDziałka nr 638/13: 0,1007 ha (ok. 1 007 m²) - 70 000 złDziałka nr 638/14: 0,1390 ha (ok. 1 390 m²) - 80 000 złŁączna powierzchnia całości: ok. 0,3036 ha (3 036 m²)Media i dojazd:Media: Prąd, woda i pozostałe media znajdują się w drodze w bliskiej odległości od działek, co ułatwi i przyspieszy proces przyłączenia budowy.Droga wewnętrzna: Do działek prowadzi wydzielona droga dojazdowa (nr 639/11). Każdy nabywca otrzymuje udziały w drodze, co gwarantuje bezproblemowy i uregulowany prawnie dostęp do nieruchomości.Dlaczego warto?Elastyczność zakupu: Możliwość zakupu pojedynczej działki pod budowę domu lub całego kompleksu (świetna opcja pod inwestycję lub dla rodziny/znajomych chcących zamieszkać obok siebie).Świetna lokalizacja: Cicha i zielona okolica przy ul. Tomaszowskiej z dogodnym i szybkim dojazdem do Tomaszowa Lubelskiego.Ustawny teren: Działki dają duże możliwości aranżacji przestrzeni wokół przyszłego domu oraz zagospodarowania ogrodu.Cena i warunki transakcji: Do uzgodnienia (możliwość zakupu całości lub wybranej działki).Zapraszam do kontaktu telefonicznego w celu uzyskania szczegółowych informacji oraz umówienia się na prezentację nieruchomości w terenie!Bezpłatnie pomagamy w formalnościach związanych z uzyskaniem kredytu na zakup nieruchomości. Nasz doradca kredytowy bezpłatnie sprawdzi Twoją zdolność kredytową i przedstawi najlepsze oferty z ponad 10 banków.Posiadasz podobną nieruchomość? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – odpowiemy na pytania dotyczące ceny, procesu sprzedaży oraz możliwości poprawy atrakcyjności oferty.Oferujemy również:•⁠ ⁠Pośrednictwo w kupnie, sprzedaży oraz najmie nieruchomości.•⁠ ⁠Pomoc w sprzedaży nieruchomości o skomplikowanej sytuacji prawnej.•⁠ ⁠Rzetelne oceny wartości nieruchomości.•⁠ ⁠Uzyskanie świadectwa energetycznego.PAULINA [email protected]ółnoc Biuro Nieruchomościul. Żeromskiego 3, 22-400 Zamość Data dodania ogłoszenia: 03.11.2026 Działki | Ruda Wołoska
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
ReklamaKolejowy Serwis Mobilny
Reklama Baner reklamowy B1 firmy WORK CENTRE
Reklama
KOMENTARZE
Autor komentarza: Retoryk Treść komentarza: Wojna to biznes... szczególnie drony. Cywilne życie na wojnie nie ma znaczenia... Pieniądze przyciągają mocniej niż lep muchy... Data dodania komentarza: 18.11.2026, 17:42 Źródło komentarza: Kolejki ciężarówek do Dorohuska i Hrebennego. Policja czuwa na DK 12 i 17 Autor komentarza: Proponuję Treść komentarza: Ta służba powinna być wcielona do policji Data dodania komentarza: 18.11.2026, 15:35 Źródło komentarza: Strażnicy mówią „dość”. Chcą takich emerytur jak sokiści Autor komentarza: Z T.L. Treść komentarza: Co z tego widze to w tych komentarzach to pisze parszywa morda w jednej osobie i sekta pod dyktandem Czarnka i prorosyjski blazen ! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 15:21 Źródło komentarza: Wojsko na niebie nad Werbkowicami Autor komentarza: wstydźcie się Treść komentarza: Zawsze tak mówicie, że co piątego Polaka nie stać na tradycyjne święta" a ja proponuję przejść się czasami do sklepów przed 11.00 ( bo wtedy jest największy wysyp emerytów ) ładują do wagoników aż się wysypuje a bywa i tak ,że" jak się nie ma co się lubi to się kradnie co popadnie" i przykrywa np. gazetką , to woła o pomstę do nieba. Data dodania komentarza: 18.11.2026, 10:42 Źródło komentarza: Co piątego Polaka nie stać na tradycyjne święta. Oszczędzamy nie tylko na prezentach Autor komentarza: młody Treść komentarza: Oczywiscie Widac jak ten reżim kpi sobie z Polaków! Data dodania komentarza: 18.11.2026, 07:38 Źródło komentarza: Wojsko na niebie nad Werbkowicami Autor komentarza: Pytanie Treść komentarza: Dwie trzecie kworum z 15=8 w NEO nowym pseudo TK i komunistycznym NEO prawnikom, profesurom matematykom wszystko się zgadza naukowo praworządnie jak nie to gaz, pała, uchwała i morda w kubeł, DYKTATURA totalitarna w rozkwicie. Data dodania komentarza: 18.11.2026, 06:24 Źródło komentarza: Wojsko na niebie nad Werbkowicami
Reklama
Reklama
Reklama