Dewastacja czy wielkie sprzątanie cmentarza? Spór o prawosławne i unickie nagrobki w Dziekanowie

Cmentarz w Dziekanowie od lat skrywa historię regionu, ale – jak przyznają sami mieszkańcy – wiele z tamtejszych mogił od dekad niszczało w zapomnieniu. Gdy na terenie nekropolii pojawiły się ekipy porządkowe, w mediach społecznościowych i lokalnej społeczności zawrzało. Padały oskarżenia o bezmyślne niszczenie zabytków.

Na jednym z portali społecznościowych zamieszczono pełen oburzenia wpis: „W latach 40. ubiegłego stulecia podobne działania podejmowali niemieccy okupanci – zniszczyć pamięć o przodkach, tożsamości, zniszczyć historię nacji! Ze zniszczonych płyt cmentarnych robiono podbudowę pod drogi. A teraz to samo zrobił w/w proboszcz – zostały zniszczone zabytkowe nagrobki, niektóre z XIX w. Zdewastowano, powyrywano nagrobki, krzyże z grobów rodzin nadal tu żyjących i czczących pamięć zmarłych” – czytamy we wpisie.

CZYTAJ TEŻ: Mieszkańcy Mikulina i Stowarzyszenie Arka-Tyszowce odsłonili cmentarz z 400-letnią historią [ZDJĘCIA]

O dewastacji nagrobków w części unicko-prawosławnej na cmentarzu w Dziekanowie zawiadomiono Komendę Powiatową Policji w Hrubieszowie, a policjanci zebrane materiały przekazali Prokuraturze Rejonowej w Hrubieszowie.

Śledczy badają sprawę

– Śledztwo w tej sprawie zostało wszczęte 25 czerwca – informuje prokurator Iwona Kozłowska, szefowa Prokuratury Rejonowej w Hrubieszowie. 

– Czynności prowadzone są w sprawie o czyn z art. 262 § 1 Kodeksu karnego, w zbiegu z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w związku z art. 11 § 2. Czyli, mówiąc skrótowo, powiedzieć można, że chodzi o dewastację. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dotyczy zniszczenia 12 zabytkowych kamiennych nagrobków. Podobno przy jakichś pracach porządkowych doszło do zniszczenia tych obiektów. Ale szczegółów na razie jeszcze nie znamy – poinformowała nas szefowa prokuratury.

Sprawa prawosławnych nagrobków na cmentarzu w Dziekanowie dotarła również do arcybiskupa Abla, ordynariusza Diecezji Lubelsko-Chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

– Słyszałem o tym. No niestety, tendencja jest taka, żeby zlikwidować ślady kultury wschodniej na naszym terenie. Tak samo jest w Teratynie. Tam cerkiew stoi pusta, przekazaliśmy ją w 1948 r. A chcieliśmy ją zagospodarować. Myślę, że następną ofiarą padnie cerkiew w Teratynie... Taka tendencja w diecezji zamojskiej niestety jest – skomentował arcybiskup Abel.

O komentarz w tej sprawie zapytaliśmy ks. Marka Kuśmierczyka, proboszcza parafii, która administruje cmentarzem w Dziekanowie. Kapłan przyznaje, że rozmawiał już z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków, ale o formalnym śledztwie prokuratury dowiaduje się od nas.

PRZECZYTAJ: Mieniany i Hrubieszów inspirują Lubelszczyznę. Model wsparcia zachwyca samorządowców

– Jeszcze nie wiem o szczegółach postępowania prokuratury. Rozmawiałem z kierownikiem ochrony zabytków, wiem, że policja też coś tam prowadzi – przyznaje ks. Kuśmierczyk, zachowując spokój.

Intencje proboszcza

Dla proboszcza hrubieszowskiej parafii bardzo istotny w całej sprawie jest aspekt moralny i szacunek dla sacrum. Zostawienie połamanych symboli religijnych na ziemi, gdzie każdy mógł po nich deptać, uważa za przewinienie, na które przez lata przymykano oko.

– Powtarzam: żadnego niszczenia! To polegało na uporządkowaniu. Jestem księdzem. Jeśli przez 40 lat leży krzyż i nikt tego nie widzi, każdy po tym chodzi... No to jest po prostu bezczeszczenie. My chcieliśmy to przed tym uchronić – podsumowuje ks. Marek Kuśmierczyk.

Wokół tego, co się wydarzyło na cmentarzu w Dziekanowie, narosło wiele mitów. W lokalnych doniesieniach pojawiły się nawet plotki o rzekomym wykopaniu ludzkich szczątków. Ks. Kuśmierczyk ucina te rewelacje, tłumacząc, że technologicznie i logicznie jest to niemożliwe.

– Tam była mowa, że gdzieś ludzkie kości były wykopane... To jest niemożliwe, wszystko było sprawdzane. Żadnej kości nie ma, nie było tam żadnej ekshumacji – zastrzega kapłan.

Czy rutynowe porządki przed wizytacją biskupa skończą się zarzutami prokuratorskimi? Do sprawy cmentarza w Dziekanowie z pewnością będziemy wracać.