Zamość: Czy na „Centralce” pojawią się ozdoby?

Kamienica została wzniesiona dla Towarzystwa Oszczędnościowo-Pożyczkowego w latach 1910-1911 według projektu Władysława Luchta. Pod względem technicznym był to najnowocześniejszy obiekt w regionie. Miał własny agregat elektryczny i centralne ogrzewanie. 

Trzypiętrowa, secesyjna budowla mieściła m.in. biura, mieszkania, sklepy, restaurację, salę kinowo-teatralną oraz hotel zwany „Centralką”, gdzie zatrzymywali się m.in. pisarka Maria Dąbrowska i marszałek Józef Piłsudski. Jednym z lokatorów kamienicy był Bolesław Leśmian, poeta i notariusz zamojskiego sądu. Obecnie na parterze kamienicy mieści się nasza redakcja.

PRZECZYTAJ TEŻ: Zamość: Dom Centralny do remontu. Kiedyś mieszkał w nim sam Bolesław Leśmian!

Kamienica po remoncie

Pod koniec lat 90. przeprowadzono ostatni remont elewacji obiektu. W związku z tym widoczne były efekty działania warunków atmosferycznych, przede wszystkim wody opadowej. Najbardziej zdegradowanymi elementami elewacji były balkony oraz ściany w ich bezpośrednim sąsiedztwie. W zeszłym roku miasto otrzymało z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków dotację w wysokości ponad 3,3 mln zł na remont kamienicy, w której znajduje się 29 lokali mieszkalnych oraz 8 użytkowych.

PRZECZYTAJ: Zamość, Guciów: Laur konserwatorski dla bramy, odznaka dla zagrody

Wartość całości zadania (wraz z dokumentacją) to blisko 3,7 mln zł. Ponieważ obiekt znajduje się w ścisłej ochronie konserwatorskiej, prace wykonywano pod nadzorem zamojskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. Zakres prac obejmował renowację konserwatorską elewacji kamienicy wraz z modernizacją dachu, w tym wymianę poszycia dachowego z naprawą więźby dachowej oraz modernizację systemu odwodnienia dachu, renowację czterech klatek schodowych, przebudowę instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz malowanie ścian dziedzińca.

Co z ozdobami?

Przed remontem i w jego trakcie mec. Marek Blaszke składał pisma w sprawie odtworzenia historycznych ozdób kamienicy, a więc kariatyd (podpora architektoniczna w kształcie postaci kobiecej, dźwigającej na głowie element architektoniczny budowli – przyp. red.), faunów i sów, znajdujących się pierwotnie na narożnikach i attykach budynku, ale – jak tłumaczyli urzędnicy – z uwagi na dofinansowanie zadania z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków oraz ograniczone środki własne, zakres rzeczowy zadania został ustalony na potrzeby wykonania niezbędnych robót. 

PRZECZYTAJ TEŻ: Widzowie Zamojskiego Lata teatralnego wybrali. Buława Hetmańska dla Radomia

– Na dzień dzisiejszy miasto nie ma na to środków, ale nie wykluczamy takich działań, jeśli pojawią się w przyszłości środki zewnętrzne, na przykład z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego – powiedział na jednej z sesji dyrektor Wydziału Inwestycji Urzędu Miasta Zamość Stanisław Flis.

Remont „Centralki” zakończył się przed wakacjami, natomiast wśród propozycji do Budżetu Obywatelskiego na osiedlu Stare Miasto znalazł się projekt dotyczący odtworzenia secesyjnych ozdób na elewacji Domu Centralnego. Jeśli wygra, to Urząd Miasta Zamość, w uzgodnieniu z Lubelskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, podejmie działania w zakresie odtworzenia historycznych ozdób kamienicy, znajdujących się pierwotnie na narożnikach i attykach budynku. – Z uwagi na wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację (na projekty osiedlowe przewidziano po 130 tys. zł – przyp. red.), zostałaby opracowana dokumentacja techniczna i wykonana część ozdób – informuje Jacek Bełz, rzecznik prasowy prezydenta Zamościa.

Ale najpierw na projekt musi zagłosować jak najwięcej mieszkańców Starego Miasta.

Czas na głos

Przypomnijmy, że głosowanie elektroniczne ruszyło 18 sierpnia i potrwa do 19 września. Jeśli ktoś nie odda głosu przez internet, będzie mógł to zrobić w formie tradycyjnej, czyli na papierze. 

Głosować będzie można 16 września w godz. 16-17 w następujących punktach: Podstawowa Szkoła Katolicka przy ul. Sikorskiego 11 (os. Majdan, Rataja i Powiatowa), SP nr 6 przy ul. Orlej 5 (os. Św. Piątka, Promyk i Partyzantów), SP nr 2 przy ul. Lwowskiej 15 (os. Nowe Miasto i Słoneczny Stok), SP nr 3 przy ul. Orzeszkowej 43 (os. Janowice i Orzeszkowej-Reymonta), Zarząd Osiedla Kilińskiego przy ul. Kilińskiego Kilińskiego 1B (os. Kilińskiego), SP nr 8 przy ul. Prusa 10 (os. Karolówka), ZSP nr 3 przy ul. Zamoyskiego 62 (os. Zamoyskiego) i świetlica osiedlowa przy ul. Obronnej 15 (os. Zamczysko). Mieszkańcy os. Stare Miasto oraz Planty będą mogli oddać swój głos w Biurze Obsługi Interesanta UM Zamość przy ul. Rynek Wielki 13.