– Chcę zapytać, z czego to może wynikać: czy właśnie z takiego drastycznego wzrostu sytuacji powodujących konieczność wystawienia takiej karty, czy też być może z jakiegoś wyższego poziomu świadomości osób, które są ofiarami tego typu zachowań? – dopytywała na sesji radna Agnieszka Jaczyńska (KO).

Wódka lubi dym

Obecny na sesji przedstawiciel Komendy Miejskiej Policji w Zamościu potwierdził, że na statystyki wpływa kluczowy czynnik społeczny. 

– Po pierwsze jest większa świadomość osób, które dotknięte są przemocą. Dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn, bo również i mężczyźni są poszkodowanymi osobami w takich przypadkach – powiedział podinsp. Arkadiusz Arciszewski, zastępca naczelnika wydziału prewencji.

Mundurowi wskazują jednak, że kluczem do zrozumienia skoku w statystykach są przede wszystkim nowe, bardziej rygorystyczne przepisy prawne, które dają policji bezprecedensowe narzędzia natychmiastowej izolacji sprawcy. 

PRZECZYTAJ TEŻ: Zamość: 98 Niebieskich Kart w pół roku. Alkohol napędza przemoc w mieście

– Z automatu bierzemy taką osobę, zakładamy na taką rodzinę „Niebieską Kartę” i odizolowujemy taką osobę. Bardzo często nakładamy również nakaz opuszczenia mieszkania wspólnie zajmowanego z osobą poszkodowaną, ale także zakaz kontaktu z taką osobą – wyjaśnił podinsp. Arciszewski.

Radny Janusz Kupczyk (KO) bez ogródek wskazał jednak na główne zarzewie domowych tragedii. Według niego, za zatrważający wzrost przemocy w rodzinach odpowiada przede wszystkim „nietrzeźwość mężczyzn w stosunku do członków rodziny”.

Na temat wzrostu liczby zarejestrowanych procedur „Niebieskiej Karty” na terenie Zamościa pisaliśmy obszernie 1 września („Przepraszam, czy tu biją?). 

CZYTAJ TEŻ: Zamość: Coraz więcej mężczyzn ofiarami przemocy domowej

Na osiedlach

Statystyki interwencji policyjnych pokazują jasno, że rozkład zagrożeń na mapie Zamościa jest nierównomierny. Obszarami wymagającymi najbardziej zdecydowanych działań prewencyjnych i interwencyjnych są osiedla Promyk, Świętego Piątka oraz Zamczysko, gdzie w ciągu zaledwie sześciu miesięcy policja interweniowała aż 590 razy.

Radna Agnieszka Jaczyńska zauważyła, że w tych rejonach „nadal nie widać jakiejś zasadniczej poprawy”, co powinno skłonić miasto do wdrożenia dodatkowych programów profilaktycznych i wsparcia. 

CZYTAJ: Seryjna podpalaczka z gminy Uchanie puściła z dymem majątek teściowej

Odnotowano jednak drobne, pozytywne zmiany w innych, dotychczas trudnych rejonach miasta, m .in. na os. Orzeszkowej i Oboźnej, gdzie liczba incydentów wykazuje tendencję spadkową (liczba interwencji spadła tam z 539 do 410). 

Z kolei rejon Starego Miasta, Podgrobla, Parku Miejskiego oraz terenów OSiR-u wciąż pozostaje pod stałym, wysokim obciążeniem interwencyjnym, utrzymując wskaźniki na zeszłorocznym poziomie – 403. Nic się nie zmieniło także na os. Reymonta, Rataja, Wąska, Wiejska, Majdan, gdzie – jak przed rokiem – odnotowano 158 interwencji, najmniej w Zamościu.

Piraci na hulajnogach

Podczas gdy dramat przemocy domowej rozgrywa się w czterech ścianach, na zamojskich ścieżkach rekreacyjnych, w tym w Parku Miejskim, toczy się inna walka – o bezpieczeństwo pieszych. Ale zamojska Straż Miejska nie odnotowała w ciągu półrocza ani jednego naruszenia zasad kierowania hulajnogami elektrycznymi.

CZYTAJ: Niebezpieczny weekend na hulajnogach. Nastolatkowie trafiają do szpitali

Głos w tej sprawie stanowczo zabrał radny Kupczyk, odnosząc się bezpośrednio do apeli zaniepokojonych mieszkańców domagających się końca pobłażliwości dla piratów na hulajnogach. 

– Ten park powinien być oazą spokoju i bezpieczeństwa, a właśnie osoby poruszające się tymi pojazdami powodują poczucie zagrożenia bezpieczeństwa – powiedział Kupczyk, a następnie wystosował pilny apel do szefów zamojskich służb (policji i straży miejskiej) o „zwrócenie szczególnej uwagi na osoby korzystające z hulajnóg elektrycznych”.

Policja ma się czym chwalić

Z raportu wynika, że w pierwszym półroczu br. na terenie miasta stwierdzono 705 przestępstw, czyli o 20 więcej niż rok wcześniej. Jeśli chodzi o przestępstwa najbardziej dokuczliwe społecznie, to kradzieży cudzej rzeczy odnotowano 27 (o 9 więcej), kradzieży z włamaniem – 3 (o 1 mniej), a bójki lub pobicia – 2 (o 1 mniej). Wskaźnik wykrywalności w przytoczonych kategoriach wyniósł 100 proc., co oznacza, ze policja ustaliła i zatrzymała wszystkich sprawców kradzieży i pobić.

Na terenie miasta doszło do 12 wypadków drogowych, a więc o 4 więcej niż rok wcześniej. Zginęła jedna osoba (na ul. Szwedzkiej), a 11 zostało rannych. Kolizji było 263, a więc o 4 mniej. Główna przyczyna wypadków i kolizji to nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu. Najwięcej kolizji było na ul. Wyszyńskiego – 32. W ciągu 6 miesięcy na terenie miasta i powiatu zamojskiego ujawniono 266 kierowców na podwójnym gazie, zatrzymano 485 dowodów rejestracyjnych oraz 157 praw jazdy.

„Zamojscy szeryfowie”

To właśnie wtedy pojawili się słynni „zamojscy szeryfowie”. Strażnicy nosili charakterystyczne czapki, gwiaździste odznaki i mieli na wyposażeniu rewolwery gazowe. Pierwszy samochód służbowy – Polonez – trafił do nich pod koniec 1991 r.

Przez kolejne lata straż przechodziła liczne reorganizacje. W 1997 r. została wydzielona ze struktur Urzędu Miejskiego jako jednostka budżetowa. Zmieniano regulaminy, strukturę, zakres zadań i umundurowanie. W 2004 r. powstały trzy posterunki, a dwa lata później w strukturze pojawiła się sekcja monitoringu.

CZYTAJ TEŻ: 22 września w Zamościu komunikacja miejska za darmo

Dziś monitoring jest jednym z ważnych elementów pracy zamojskiej straży. Miejski system obejmuje 324 kamery, nad którymi czuwa 11 cywilnych operatorów. Funkcjonariusze mają do dyspozycji dwa samochody oraz cztery rowery, wykorzystywane przede wszystkim w sezonie turystycznym do patrolowania okolic Zalewu Miejskiego i innych terenów rekreacyjnych.

Obecnie w Straży Miejskiej w Zamościu pracuje 21 funkcjonariuszy. To komendant, kierownik referatu operacyjnego, zespół dyżurnych (5) oraz patrolowi (14). Nad miejskim monitoringiem czuwa 11 operatorów, w tym kierownik referatu monitoringu. To osoby cywilne. Na etacie są jeszcze główna księgowa oraz inspektor administracyjny. W pierwszym półroczu tego roku strażnicy ujawnili 3 513 wykroczeń. Nałożyli 755 mandatów na łączną kwotę 73,7 tys. zł, a w 22 przypadkach skierowali wnioski o ukaranie do sądu. W ponad 2,7 tys. przypadków interwencja zakończyła się pouczeniem.

Przed jubileuszem

Jubileuszowe uroczystości zaplanowano 25 września w CKF „Stylowy” w Zamościu. W programie znalazły się m. in. awanse, wyróżnienia i podziękowania dla mundurowych z najdłuższym stażem. Wśród tych ostatnich jest dwóch funkcjonariuszy, który związani są z tą formacją od jej powstania. To Eugeniusz Mołdoch i Andrzej Pastuszak. 

– Na początku lat 90. prowadziłem w Skierbieszowie zakład fotograficzny, ale gdy pojawiły się kompaktowe aparaty fotograficzne i zapotrzebowanie za zdjęcia wykonywane w takich zakładach jak mój zaczęło spadać, stanąłem przed dylematem, co mam robić dalej – wspomina Eugeniusz Mołdoch. – Wtedy na horyzoncie pojawił się Leszek Łojewski, który zakładał w Zamościu straż miejską. To on przekonał mnie, że warto wstąpić w jej szeregi. Ja zostałem przyjęty do pracy 9 maja 1991 r., Andrzej Pastuszak kilka dni wcześniej.

Komendantami Straży Miejskiej w Zamościu w ciągu 35 lat byli: Leszek Łojewski (1991-92), Zbigniew Stankiewicz (1992-94), autor przygotowanego na jubileusz opracowania "Zarysu historii służb porządkowych w Zamościu", Andrzej Bużantowicz (1995-97), Mieczysław Kostrzanowski (1997-99), Wiesław Gramatyka (1999-2012), Krzysztof Adamczyk (2012-14), Marian Puszka (2014-24), a od 2024 r. Artur Ścibak.

PRZECZYTAJ TEŻ: Zamość: 98 Niebieskich Kart w pół roku. Alkohol napędza przemoc w mieście

Do jubileuszu zostało niewiele. 

– My już teraz chcielibyśmy podziękować mieszkańcom naszego miasta za wyrozumiałość i współpracę – zwraca się do Zamościan komendant Artur Ścibak, który ze Strażą Miejską w Zamościu związany jest od 29 lat.

15 września weszło w życie rozporządzenie MSWiA, które daje nowe uprawnienia straży miejskiej i gminnej w Polsce. Formacja zyskuje narzędzia do natychmiastowego karania sprawców w obszarach, które dotychczas wymagały zaangażowania policji lub skierowania spraw do sądu. Zgodnie z nowymi przepisami straż miejska będzie mogła skuteczniej egzekwować prawo m. in. wobec nieostrożnych kierowców i pieszych na torach, handlowców sprzedających energetyki nieletnim oraz właścicieli czworonogów.

Ta zmiana weszła w życie zaledwie kilka dni po katastrofie w Sokolnikach Suchych na Mazowszu. Dla porządku: nie jest jednak jej skutkiem. Rozporządzenie zostało wydane 24 sierpnia i opublikowane 31 sierpnia, a więc jeszcze przed wypadkiem.

Wjechał na przejazd mimo czerwonego światła

Przypomnijmy. 9 września około godz. 11.30 pociąg InterCity relacji Lublin-Szczecin zderzył się w Sokolnikach Suchych z ciężarówką. Według wstępnych ustaleń prokuratury kierowca ciężarówki wjechał na przejazd pomimo sygnału świetlnego zakazującego wjazdu.

CZYTAJ: Hesco-bastiony, nowe posterunki i saperzy na granicy. Wojsko umacnia granicę z Ukrainą

Lokomotywa i dwa pierwsze wagony wykoleiły się. Pociągiem podróżowało co najmniej 114 osób wraz z załogą. Osiem osób wymagało pilnej pomocy medycznej. J4edna z pasażerek zmarła w szpitalu. Prokuratura prowadzi śledztwo w sprawie katastrofy.

Właśnie takie zachowania na przejazdach obejmuje art. 97a Kodeksu wykroczeń. Od 15 września mandat za nie może wystawić również strażnik miejski lub gminny.

Minimum 2000 zł mandatu

Katalog jest konkretny. Chodzi m.in. o objeżdżanie opuszczonych zapór lub półzapór, wjazd na przejazd, gdy rozpoczęło się ich opuszczanie albo nie zakończyło podnoszenie, oraz przejazd za sygnalizator nadający czerwone lub migające czerwone światło.

PRZECZYTAJ: Seryjna podpalaczka z gminy Uchanie puściła z dymem majątek teściowej

Karane jest również wjechanie na tory, jeśli po drugiej stronie przejazdu nie ma wystarczająco dużo miejsca, aby kontynuować jazdę. Oznacza to, że kierowca nie może wjechać na przejazd i zatrzymać się na torach tylko dlatego, że przed nim utworzył się korek.

Kara jest dotkliwa. Art. 97a przewiduje za takie wykroczenia areszt, ograniczenie wolności albo grzywnę nie niższą niż 2000 zł.

Nowe przepisy nie oznaczają natomiast powrotu straży miejskich z fotoradarami. Rozszerzenie uprawnień nie daje strażnikom możliwości karania kierowców za przekroczenie prędkości zarejestrowane przez takie urządzenia.

Nie tylko przejazdy kolejowe

Ale ta zmiana jest szersza. Strażnicy otrzymali też możliwość nakładania mandatów także za kolejne wykroczenia niezwiązane bezpośrednio z ruchem drogowym.

Nowe kompetencje obejmują m.in. umyślne utrudnianie funkcjonariuszowi wykonywania czynności służbowych, sprzedaż napojów energetycznych osobom niepełnoletnim czy naruszenie zakazu fotografowania odpowiednio oznaczonych obiektów chronionych.

W praktyce oznacza to, że w części przypadków strażnik nie będzie już musiał ograniczać się do dalszego kierowania sprawy lub angażowania policji. Interwencja może zakończyć się mandatem na miejscu.

Dla kierowców najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy jednak przejazdów kolejowych. Od 15 września za zignorowanie czerwonego światła czy wjazd na tory bez możliwości ich opuszczenia może ich ukarać już nie tylko policja.

Przynoszone przez kilka tygodni pozycje zasilą coroczną, charytatywną zbiórkę na rzecz wychowanków fundacji, promującą jednocześnie ponowne wykorzystanie literatury. 

Wynik zamojskiej placówki okazał się najlepszy w województwie lubelskim i zajął 23. miejsce w Polsce pośród ponad tysiąca biorących udział szkół.

CZYTAJ TEŻ: Zamość: 98 Niebieskich Kart w pół roku. Alkohol napędza przemoc w mieście

W Zamościu projekt ma być realizowany przede wszystkim przez młodych ludzi. Dorośli zapewnią im wsparcie organizacyjne, ale to uczestnicy będą mieli decydujący głos przy wyborze i realizacji inicjatyw. Samorząd zapowiada współpracę z Młodzieżową Radą Miasta Zamość. – Szukamy osób z energią i chęcią do pracy. Głos decydujący dostaną młodzi. Bo oni sami najlepiej dogadują się ze sobą. My, jako dorośli, zamierzamy wspierać ich kreatywność – zapowiada prezydent Zamościa Rafał Zwolak.

W szkołach uczestniczących w programie powstaną tzw. PaTporty. Każdy z nich będzie miał dorosłego opiekuna oraz ucznia-kapitana.

PRZECZYTAJ TEŻ: Peowiaków wreszcie rusza. Miasto Zamość przekazało plac budowy

Kulminacją całego przedsięwzięcia będzie spektakl „Sekret”. Na scenie wystąpią młodzi ludzie, ich rodzice oraz dwoje zawodowych aktorów. Scenariusz poruszy problemy, z którymi mierzą się młodzi: presję rówieśniczą, samotność, hejt, cyberprzemoc, trudne relacje z rodzicami oraz zagrożenia związane z uzależnieniami.

Partnerem Zamościa będzie m. in. Komenda Miejska Policji w Zamościu. W spotkaniu w Lublinie uczestniczyli przedstawiciele zespołów zajmujących się sprawami nieletnich i profilaktyką oraz komendant miejski policji insp. Rafał Skoczylas.

CZYTAJ: 12. Zamojski Festiwal Podróży Eskapady Kresowe w CKF Stylowy [PROGRAM]

Program PaT jest realizowany od 2006 r. Jego założeniem jest promowanie życia wolnego od przemocy i używek, kształtowanie postaw asertywnych oraz uczenie młodych ludzi odpowiedzialnego podejmowania decyzji. W jego realizację angażują się policja, samorządy, szkoły, instytucje kultury, a przede wszystkim młodzież.

Więcej pieniędzy, mizerne efekty

Skala finansowania pokazuje, jak dużo zmieniło się w ostatnich latach. Jeszcze w 2018 r. NFZ wydawał na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną około 6,2 mld zł. W 2024 r. było to już 18,2 mld zł. 

Sam NFZ przyznawał jednak, że mimo niemal trzykrotnego wzrostu nakładów liczba świadczeń zwiększyła się tylko nieznacznie.

Problemem jest nie tylko liczba dostępnych wizyt. System przez lata był obciążony pacjentami pozostającymi pod stałą opieką poradni specjalistycznych, podczas gdy nowi chorzy mieli problem z dostaniem się do lekarza po raz pierwszy. NFZ zaczął więc premiować poradnie przyjmujące większą liczbę pacjentów pierwszorazowych.

Więcej pacjentów trafia do specjalistów

Pierwsze efekty są widoczne. W III kwartale 2025 r. liczba pacjentów pierwszorazowych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej wzrosła o 12 proc. rok do roku. Fundusz informował również o pierwszych oznakach skracania czasu oczekiwania.

Nie oznacza to jednak końca problemu. Ministerstwo Zdrowia wdraża kolejne rozwiązania, które mają poprawić dostępność świadczeń, ale nie wskazuje konkretnego terminu, w którym pacjenci odczują wyraźną poprawę.

Jednym z głównych narzędzi ma być centralna e-rejestracja. Jej zadaniem jest m.in. ograniczenie liczby nieodwołanych wizyt, pokazanie dostępnych terminów w jednym systemie i lepsze wykorzystanie miejsc zwalnianych przez innych pacjentów. 

CZYTAJ TEŻ: Ksiądz wyszedł z aresztu. Pokrzywdzonych może być nawet 21 osób

Sam resort opisuje skrócenie czasu oczekiwania jako efekt oczekiwany „w dłuższej perspektywie”.

System jest stopniowo rozszerzany. Od sierpnia obejmuje kolejne zakresy, m.in. endokrynologię, nefrologię, choroby zakaźne i choroby płuc. Docelowo centralna e-rejestracja ma objąć wszystkie 39 specjalizacji do końca 2027 r.

Od 1 października NFZ zobaczy kolejki dokładniej

Kolejna duża zmiana nastąpi już 1 października. Placówki wykonujące 15 grup zabiegów będą musiały prowadzić harmonogramy przyjęć na bieżąco w aplikacji AP-KOLCE. Dziś część tych danych trafia do NFZ raz w miesiącu.

Zmiana obejmie m.in. koronarografię, wszczepienie lub wymianę rozrusznika, artroskopię kolana, rekonstrukcję więzadeł krzyżowych, operacyjne leczenie cieśni nadgarstka, przepukliny pachwinowej, żylaków, usunięcie migdałków czy zabiegi na przegrodzie nosowej.

CZYTAJ TEŻ: Seryjna podpalaczka z gminy Uchanie puściła z dymem majątek teściowej

NFZ ma dzięki temu znać aktualną liczbę oczekujących oraz rzeczywisty czas oczekiwania w całym kraju. System ma także ułatwić wykrywanie sytuacji, w których jedna osoba zapisuje się na to samo świadczenie w kilku placówkach. Pacjenci mają otrzymywać SMS-y przypominające o zabiegach.

Od lipca zmienił się również sposób prezentowania kolejek. Zamiast codziennie raportowanego pierwszego wolnego terminu NFZ oblicza „prognozowany czas oczekiwania”. W przypadku świadczeń obsługiwanych przez centralną e-rejestrację dane są aktualizowane codziennie.

System będzie wiedział więcej. Lekarzy od tego nie przybędzie

Zmiany mogą ograniczyć marnowanie wolnych terminów, wielokrotne zapisy i chaos informacyjny. Pozwolą też NFZ znacznie dokładniej zobaczyć, gdzie kolejki są największe.

PRZECZYTAJ: Trwa rozbudowa sanatorium w Krasnobrodzie [ZDJĘCIA]

Nie rozwiązują jednak automatycznie podstawowego problemu: centralny system może znaleźć niewykorzystany termin, ale nie stworzy dodatkowej godziny pracy kardiologa, endokrynologa czy neurologa.

I właśnie dlatego najważniejsze pytanie pozostaje bez konkretnej odpowiedzi. Państwo coraz dokładniej mierzy kolejki i coraz sprawniej zarządza zapisami, ale nadal nie wskazuje daty, od której pacjent rzeczywiście krócej będzie czekać na specjalistę.

Zamek w Krupem ostanio był niedostępny dla mieszakńców i turystów z powodu złego stanu stanu technicznego. Teraz ma się to zmienić. W ruinach planowane są kompleksowe prace, które mają zabezpieczyć zachowane fragmenty obiektu, uporządkować jego otoczenie i nadać temu miejscu nowe funkcje turystyczne, kulturalne i edukacyjne. Umowę o dofinansowanie projektu podpisali marszałek województwa lubelskiego Jarosław Stawiarski oraz wójt gminy Krasnystaw Wojciech Kowalczyk. Całkowita wartość przedsięwzięcia przekracza 13 mln zł. Prawie 10 mln zł ma pochodzić z funduszy Unii Europejskiej, a ponad 1,3 mln zł z budżetu państwa.

Rewitalizacja zamku została wcześniej ujęta jako jedno z wyczekiwanych przedsięwzięć w Gminnym Programie Rewitalizacji Gminy Krasnystaw do 2032 roku.

Od renesansowej warowni do trwałej ruiny

Historia zamku sięga XV wieku. W 1492 roku Jerzy Krupski wzniósł w tym miejscu niewielki zamek. W drugiej połowie XVI wieku obiekt został gruntownie przebudowany przez Pawła Orzechowskiego. Powstała wówczas renesansowa forteca z murami, czterema bastejami wyposażonymi w armaty oraz fosą. Kolejne stulecia przyniosły jednak zniszczenia. Zamek ucierpiał podczas potopu szwedzkiego w 1656 roku, a dziewięć lat później został dodatkowo zniszczony przez pożar. W 1670 roku potomkowie Mikołaja Reja podjęli próbę odbudowy rezydencji. Pod koniec XVIII wieku kolejny pożar doprowadził jednak do powstania trwałej ruiny.

CZYTAJ TEŻ: Lubelskie: Narkotyki w lokalu i odurzające ciastka w domu

Część zachowanych murów została rozebrana przez Niemców podczas II wojny światowej. Obiekt pozostał w stanie, który znamy dzisiaj. Teraz ma się to zmienić, choć zamek nie zostanie odbudowany jako w pełni zachowany budynek. Po rewitalizacji nadal będzie miał status trwałej ruiny.

- Zamek w Krupem to jeden z cenniejszych zabytków województwa lubelskiego. Inwestycje jak ta pokazują, że można skutecznie łączyć ochronę dziedzictwa kulturowego z rozwojem lokalnej infrastruktury turystycznej. To niezwykle symboliczne, że dopiero po 81 latach od zakończenia II wojny światowej będziemy mogli, dzięki Funduszom Europejskim, przywrócić regionowi tę zdegradowaną i zapomnianą atrakcję turystyczną - podkreśla mówi Marszałek Województwa Lubelskiego Jarosław Stawiarski.

Most, punkt widokowy i wystawy

Plan prac jest szeroki. Planowana rewitalizacja obejmie zarówno same ruiny zamku, jak i ich najbliższe otoczenie. W pierwszej kolejności zabezpieczone mają zostać zachowane ściany obiektu, a powierzchnia dziedzińca zostanie odtworzona. W zamku przewidziano również wykonanie instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej oraz wentylacyjnej.

Jednym z elementów inwestycji będzie drewniany most na palach, którym będzie można dostać się na dziedziniec. W jednej z baszt zaplanowano natomiast punkt widokowy.

Historia zamku ma być prezentowana także w dwóch pomieszczeniach wystawienniczych. Znajdą się w nich gabloty, odpowiednie oświetlenie oraz elementy multimedialne. Mają tam być organizowane wystawy stałe i czasowe poświęcone historii oraz różnym tematom związanym z obiektem. Wśród eksponatów mają znaleźć się również przedmioty odnalezione podczas prac konserwatorskich.

PRZECZYTAJ: Areszt dla domowych oprawców z gminy Krasnystaw: znęcali się nad kobietami i dziećmi

Zmieni się także przestrzeń wokół ruin. Teren zostanie zagospodarowany, pojawi się oświetlenie oraz ścieżki przeznaczone dla spacerowiczów.

Projekt przewiduje również rozwiązania, które mają ułatwić korzystanie z atrakcji osobom, które nie mogą zwiedzać ruin w tradycyjny sposób. Powstaną dwie aplikacje mobilne – przewodnik audio oraz wirtualny spacer. Dzięki drugiej z nich, korzystając ze smartfona lub tabletu, osoby starsze oraz osoby z niepełnosprawnościami będą mogły wirtualnie zobaczyć widok rozciągający się z północnej baszty, a także wysłuchać relacji lektora.

Po zakończeniu prac zamek zachowa status trwałej ruiny. Oznacza to, że nadal będzie pełnoprawnym zabytkiem i będzie podlegał przepisom ustawy o ochronie zabytków, tak jak zachowane w całości obiekty zabytkowe.

Zamek to nie wszystko

Drugim ważnym elementem projektu będzie odtworzenie świetlicy w pobliskim Krupcu. Obecny, zdegradowany budynek ma zostać rozebrany, a w jego miejscu powstanie nowy obiekt.

CZYTAJ: Oskary 2025. "Prawdziwy ból", kręcony w Krasnymstawie, nagrodzony za najlepszego aktora drugoplanowego [LISTA ZWYCIĘZCÓW]

Wokół świetlicy zaplanowano ogrodzenie z furtką i bramą, a także niezbędną infrastrukturę – kanalizację sanitarną i instalację wodociągową. Przewidziano również zbiornik na wodę opadową oraz instalację fotowoltaiczną. Teren wokół budynku zostanie utwardzony. Powstanie chodnik, podjazd dla osób z niepełnosprawnościami oraz parkingi.

Z myślą o mieszkańcach i odwiedzających zaplanowano także zagospodarowanie przestrzeni wokół świetlicy. Pojawią się ławki i stojaki na rowery, a także plac zabaw oraz siłownia plenerowa. Teren zostanie wyposażony w nowe oświetlenie i monitoring. Planowane są również nasadzenia drzew i krzewów. Zmieni się także samo wnętrze świetlicy. W ramach projektu przewidziano zakup mebli oraz sprzętu RTV i AGD. Ma powstać również niewielka biblioteczka, a także zakupiony zostanie sprzęt sportowy, który pozwoli organizować zajęcia grupowe promujące zdrowy styl życia.

Archeologiczna niespodzianka?

Jednym z ciekawszych elementów projektu jest również możliwość odkrycia kolejnych śladów historii zamku. Zdaniem ekspertów podczas oczyszczania terenu mogą zostać odnalezione zabytki. Wśród możliwych odkryć wymieniana jest między innymi kaplica zamkowa znajdująca się w obrębie zamku dolnego, czyli części o charakterze gospodarczym. 

Według przedstawionej informacji mogła ona powstać już po okresie funkcjonowania w tym miejscu rodziny Orzechowskich, czyli po 1644 roku. Na razie są to jednak przypuszczenia dotyczące tego, co może zostać odnalezione podczas prac.

CZYTAJ TEŻ: Pogranicznicy z Dołhobyczowa i świętokrzyska "Skarbówka" razem zlikwidowali przydomową wytwórnię papierosów

Turystyczne nowe życie

Cały projekt ma objąć obszar o powierzchni ponad 2,4 hektara. W jego ramach wsparte zostaną cztery obiekty infrastruktury oraz cztery obiekty kulturalne i turystyczne. Dwa obiekty mają zostać dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Według założeń projektu roczna liczba odwiedzających objęte nim obiekty ma wynosić 650 osób.

Po zakończeniu inwestycji zamek pozostanie w dyspozycji Gminnego Centrum Kultury z siedzibą w Siennicy Nadolnej. To tam mają być organizowane wydarzenia społeczne, kulturalne i rekreacyjne dla mieszkańców oraz turystów. Projekt ma zostać zrealizowany do 31 grudnia 2028 roku. Jeśli prace przebiegną zgodnie z planem, ruiny, które przez lata były przede wszystkim pozostałością po dawnej warowni, mają stać się miejscem wystaw, wydarzeń i zwiedzania.

Teraz przygotowywany jest kolejny krok. Tym razem nie chodzi już o wysokość świadczenia, ale o formalności, które trzeba załatwić po śmierci bliskiej osoby.

Zakład pogrzebowy pomoże załatwić zasiłek

Od 1 stycznia 2027 roku ma zostać uruchomione rozwiązanie, które umożliwi zakładom pogrzebowym elektroniczne składanie wniosków o zasiłek pogrzebowy w imieniu klientów.

Z informacji przedstawionych podczas prac sejmowych wynika, że ZUS przygotowuje w tym celu odpowiednie rozwiązanie w ramach PUE. Zakład pogrzebowy będzie mógł przekazać elektronicznie wniosek wraz z potrzebnymi dokumentami.

CZYTAJ TEŻ: Tomaszowscy kryminalni zatrzymali poszukiwanego 33-latka. Trafił do więzienia

W praktyce może to oznaczać, że osoba organizująca pochówek nie będzie musiała samodzielnie przechodzić całej procedury związanej z wystąpieniem do ZUS. Część formalności będzie można załatwić w miejscu, w którym zamawiane są usługi pogrzebowe.

To istotna zmiana szczególnie dlatego, że obecnie rodzina w krótkim czasie po śmierci bliskiej osoby musi zajmować się nie tylko organizacją samego pochówku, ale również dokumentami i rozliczeniami.

ZUS ma już tylko 14 dni na wypłatę

Zmiany zaczęły się wcześniej. Oprócz podwyższenia świadczenia do 7 tys. zł skrócono również czas oczekiwania na pieniądze.

ZUS ma obecnie 14 dni na wypłatę zasiłku pogrzebowego, licząc od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania świadczenia. Wcześniej termin wynosił 30 dni.

Uproszczono również część postępowania. W standardowych przypadkach ZUS nie musi wydawać decyzji administracyjnej o przyznaniu zasiłku. Część potrzebnych informacji może też pozyskać z dostępnych rejestrów.

CZYTAJ: Małżonkowie spod Tomaszowa Lubelskiego skazani za oszustwa. Spędzą po kilka lat w więzieniu

Kierunek zmian jest więc wyraźny: rodzina ma otrzymać pieniądze szybciej i mieć mniej dokumentów do załatwienia.

7 tys. zł to obecnie podstawowa kwota

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. W przypadku członka rodziny świadczenie wynosi obecnie 7 tys. zł, niezależnie od rzeczywistych kosztów pochówku.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pogrzeb finansuje osoba spoza rodziny, pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina czy inny podmiot. W takich przypadkach wysokość świadczenia jest uzależniona od poniesionych wydatków, ale nie może przekroczyć ustawowego limitu.

Jeżeli koszty pogrzebu poniosło kilka osób lub podmiotów, zasiłek jest dzielony proporcjonalnie do poniesionych kosztów.

Planowana na 2027 rok elektroniczna obsługa przez zakłady pogrzebowe nie zmienia więc zasad ustalania wysokości świadczenia. Ma przede wszystkim sprawić, że droga od organizacji pochówku do wypłaty pieniędzy z ZUS będzie prostsza.

O 144 zł więcej niż obecnie

W 2026 r. płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto. Od stycznia wzrośnie więc o 144 zł brutto, czyli o około 3 proc. Minimalna stawka godzinowa zwiększy się o 90 gr. Rząd szacuje, że wyższa płaca minimalna obejmie około 1,58 mln pracowników. 

CZYTAJ TEŻ: 22 września w Zamościu komunikacja miejska za darmo

Nie oznacza to jednak, że każda z tych osób dostanie dokładnie 144 zł więcej na rękę. Rozporządzenie określa kwoty brutto, a rzeczywista wysokość wypłaty netto zależy m.in. od składek i podatków.

Dlaczego rząd sam ustalił stawkę?

W czerwcu Rada Ministrów zaproponowała dokładnie te same kwoty: 4950 zł i 32,30 zł. Propozycja trafiła następnie do Rady Dialogu Społecznego. Ponieważ w ustawowym terminie nie udało się uzgodnić wspólnego stanowiska, rząd ustalił wysokość płacy minimalnej w drodze rozporządzenia.

CZYTAJ: Ksiądz wyszedł z aresztu. Pokrzywdzonych może być nawet 21 osób

Dokument został wydany 14 września 2026 r., a dzień później ogłoszono go w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1213.

Minimalna pensja wpływa też na inne świadczenia

Wzrost płacy minimalnej ma znaczenie nie tylko dla osób zarabiających najniższą krajową. Od jej wysokości zależą również niektóre świadczenia i limity przewidziane w przepisach prawa pracy.

Najważniejsza zmiana jest już jednak przesądzona: od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na pełny etat wyniesie 4950 zł brutto miesięcznie, a minimalna stawka godzinowa – 32,30 zł brutto.

We wtorek (22 września) przez cały dzień przejazdy autobusami miejskiej spółki będą całkowicie bezpłatne dla wszystkich pasażerów. 

– To dobry moment, żeby choć na jeden dzień zostawić samochód i wybrać autobus – zachęca MZK.

CZYTAJ TEŻ: 12. Zamojski Przegląd Fotografii. Prace kilkudziesięciu artystów z Polski

Wydarzenie organizowane jest pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Zamościa i Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej Stowarzyszenie Twórców, patronat medialny sprawować będzie m. in. „Kronika Tygodnia”.

CZYTAJ TEŻ: Zamość modernizuje miejsca ukrycia. Cztery budynki zyskają nowe zabezpieczenia

Miasto zdecydowało jednak, że nie będzie dłużej czekać i niedawno plac budowy przekazano wykonawcy. Na razie pracownicy PRD wykonują roboty, które nie wymagają istotnych zmian w organizacji ruchu. 

CZYTAJ: Zamość: Seniorzy uczyli się pierwszej pomocy i jak nie paść ofiarą oszustwa

– To bardzo ważna dla nas inwestycja. Dlatego nie chcieliśmy już dłużej czekać z jej rozpoczęciem, zwłaszcza że warunki pogodowe w tym momencie sprzyjają pracom – mówi Rafał Zwolak, prezydent Zamościa.

Przebudowa ul. Peowiaków na odcinku ponad 800 metrów (od Zamojskiego Szpitala Niepublicznego do ronda na wiadukcie) będzie kosztowała ponad 16,28 mln zł, przy znacznym dofinansowaniu z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg. Zakres prac jest szeroki. Obejmuje m. in. budowę nowej konstrukcji jezdni, przebudowę zjazdów, zatok autobusowych, parkingów oraz ciągów pieszych i rowerowych.

CZYTAJ TEŻ: Alarm w lubelskim. W powiatach zawyły syreny, szkoły ewakuowały uczniów

Jedną z ważniejszych zmian będzie przebudowa skrzyżowania ul. Peowiaków z Przemysłową i utworzenie tam ronda. W ramach inwestycji powstanie również nowe oświetlenie, w tym doświetlenie przejść dla pieszych. Przebudowana zostanie kanalizacja deszczowa i gazociąg, pojawią się nowe wiaty przystankowe, ławki i kosze, a po zakończeniu robót zaplanowano nasadzenia kompensacyjne.

Wykonawca ma – zgodnie z umową – ponad rok na realizację inwestycji. Wiadomo, że prace będą wiązały z utrudnieniami. Magistrat ma na bieżąco informować o wszystkich zmianach, gdy kolejne etapy inwestycji będą realizowane.

Program podzielono na dwie części. Pierwsza rozpocznie się o godz. 17 i obejmie prelekcje: „Miasta świata” (Marek Marcola), „Pod ciemną skórą Filipin – 10 lat później” (Tomasz Owsiany) oraz „Rowerem przez mrozy Jakucji” (Krzysztof Suchowierski).

PRZECZYTAJ TEŻ: Zamość: „Stylowy” bez barier. Kino zakończyło modernizację

 Druga część wystartuje o godz. 19.45 i zaprezentuje wystąpienia: „Ekwador – w andyjskiej Alei Wulkanów” (Jacek Podkościelny) oraz „Narodowa zimowa wyprawa na K2” (Artur Małek). Bilety na każdą z części kosztują 20 zł (normalny) oraz 10 zł (ulgowy). Wejściówki są do nabycia w kasach kina lub na stronie www.stylowy.net.

Celem działań działań jest prewencyjne zabezpieczenie i ochrona polskiej przestrzeni  Wszystkie podległe jednostki pozostają w pełnej gotowości do natychmiastowej reakcji.
DO RSZ stale monitoruje rozwój wydarzeń za nasza wschodnią granicą.

Mieszkańcy rejonów przygranicznych mogą słyszeć zwiększony hałas wywołany operowaniem wojskowych samolotów. Działania te mają na celu zagwarantowanie całkowitego bezpieczeństwa obywatelom i ochronę nienaruszalności granic RP.

CZYTAJ TEŻ: Pogranicznicy z Dołhobyczowa i świętokrzyska "Skarbówka" razem zlikwidowali przydomową wytwórnię papierosów

Do mieszańców Lubelszczyzny i Podkarpacia rozesłano SMS o treści:

"Zagrożenie atakiem z powietrza. Znajdź bezpieczne miejsce. Stosuj się do poleceń służb. Oczekuj dalszych komunikatów.”

Alert RCB został wysłany do odbiorców na terenie woj: lubelskiego (puławski, opolski, Lublin, lubelski, kraśnicki, janowski, włodawski, łęczyński, świdnicki, Chełm, chełmski, krasnostawski, hrubieszowski, Zamość, zamojski, tomaszowski, biłgorajski, łukowski, Biała Podlaska, bialski, rycki, radzyński, parczewski, lubartowski), podkarpackiego (Tarnobrzeg, tarnobrzeski, stalowowolski, niżański, leżajski, kolbuszowski, mielecki, dębicki, ropczycko-sędziszowski, Rzeszów, rzeszowski, łańcucki, przeworski, jarosławski, lubaczowski, jasielski, strzyżowski, brzozowski, Przemyśl, przemyski, sanocki, leski, Krosno, krośnieński, bieszczadzki). 

W Zamościu oraz okolicznych powiatach przygranicznych zawyły alarmowe syreny. Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy w szkołach (m.in. w III LO w Zamościu i I LO w Tomaszowie Lubelskim) zaraz po otrzymaniu alertu młodzież ewakuowano do pomieszczeń piwnicznych pod szkolnym gmachem.  

O godz. 12.50 alert odwołano. 

Podczas zajęć uczestnicy mogli nie tylko wysłuchać prelekcji, ale także poznać przykłady sytuacji, z którymi można spotkać się na co dzień, oraz przećwiczyć konkretne zachowania.

CZYTAJ TEŻ: Zamość: Paliwo prawie po 9 zł. PiS domaga się obniżenia VAT-u i akcyzy na olej dla rolników

O tym, jak rozpoznawać próby oszustwa i nie dać się zmanipulować mówił funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w Zamościu. Ratownik medyczny, a zarazem funkcjonariusz Komendy Miejskiej PSP w Zamościu, poprowadził warsztaty „Bezpiecznie w domu”, połączone z instruktażem udzielania pierwszej pomocy. Z kolei psycholog MCPR poruszył temat przemocy domowej i sposobów reagowania na nią. 

– Nasi seniorzy mają wiedzę na tematy dziś poruszane, bo uczestniczyliśmy w przeszłości w podobnych szkoleniach. Jednak ostatnie było dość dawno, a to zakres wiedzy naprawdę bardzo istotny. Więc im częściej te informacje będą przekazywane, a przez to utrwalane, tym lepiej – mówi Jolanta Kukiełka, szefowa „Złotego Wieku”.

Klub liczy ponad 100 stałych członków. Na cotygodniowe zajęcia w „Okrąglaku” przychodzi regularnie około 80 osób. Seniorzy uczestniczą m. in. w zajęciach tanecznych i ruchowych, ale spotkania są również okazją do rozmów i integracji.

CZYTAJ: Zamość: Bloki przegrały z przemysłem. Radni zablokowali osiedle na terenach po BRW

Pracownicy MCPR, wraz z wicedyrektor Małgorzatą Żołyńską, przedstawili także seniorom ofertę pomocy i działań, z których mogą korzystać starsi mieszkańcy Zamościa.

– Najczęściej przemoc stosowali nietrzeźwi mężczyźni w stosunku do członków rodziny – informuje podkom. Dorota Krukowska-Bubiło, rzecznik prasowy Komendy Miejskiej Policji w Zamościu.

W pierwszym półroczu ub. roku wśród sprawców przemocy nie było pań, ale w tym roku znalazły się 3 kobiety stosujące po alkoholu przemoc wobec swoich najbliższych.

PRZECZYTAJ: Trzech pijanych kierowców zatrzymanych w powiecie zamojskim. Rekordzista miał 3 promile

Ogółem – dla miasta i gminy Zamość – policjanci ujawnili do końca czerwca 146 osób dotkniętych przemocą, czyli ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej, w tym 131 kobiet, 9 mężczyzn i 6 dzieci.

Alkohol rodzi przemoc

Temat nie jest nowy, ponieważ już w czerwcu radni pochylili się nad nim przy okazji analizy raportu o stanie miasta za 2025 r. Wówczas radny lewicy Janusz Kupczyk z Klub Radnych Koalicji Obywatelskiej zwrócił uwagę na problem, który określił jako kluczowy dla bezpieczeństwa mieszkańców. 

– Przyjrzycie się Państwo jak zwiększyło się diametralnie od 2023 roku wydawanie „Niebieskich Kart” związanych z przemocą – zaapelował Kupczyk, wskazując na bezpośredni związek tych statystyk z nadużywaniem alkoholu.

Z analiz przedstawionych przez policję i straż miejską wynika, że to właśnie alkohol jest głównym czynnikiem generującym przemoc w zamojskich rodzinach.

PRZECZYTAJ TEŻ: Tragiczny wypadek na S12. Zginął 26-latek z gm. Stary Zamość

Problem alkoholowy w Zamościu nie jest jednak wyłącznie kwestią prywatną czy moralną. To realne, liczone w milionach złotych, obciążenie dla budżetu miasta. Radny Kupczyk podkreślił, że nałóg niszczy finanse na dwóch poziomach. Z jednej strony są to środki prywatne rodzin, które zamiast na rozwój, są wydawane na alkohol. Z drugiej strony – to gigantyczne koszty publiczne. 

– Ten alkohol pochłania zarówno środki rodzin, ale również ten alkohol pochłania środki miejskie, bo przecież te środki są wydawane na pomoc rodzinom z tymi kłopotami – argumentował radny.

Wskazał przy tym na konieczność wypłacania zasiłków celowych, finansowania pomocy społecznej oraz dofinansowań do mieszkań dla osób dotkniętych skutkami alkoholizmu, co w dobie trudnej sytuacji budżetowej miasta staje się coraz trudniejsze do udźwignięcia.

Ograniczyć dostępność

Podczas obrad rozgorzała debata nad rozwiązaniami systemowymi, która obnażyła głębokie podziały wśród radnych. Jednym z najbardziej kontrowersyjnych tematów była nieudana próba przeforsowania tzw. uchwały antyalkoholowej, która miała na celu ograniczenie dostępności „napojów wyskokowych” w mieście.

PRZECZYTAJ TEŻ: Tomaszów Lubelski: „Przepili” majątek. Wydali 39 milionów zł na alkohol w ciągu roku

Radna Agnieszka Jaczyńska (KO) przypomniała o fiasku tej inicjatywy. 

– Dla nas, ze społecznego punktu widzenia, to była bardzo ważna uchwała. Rada się do niej nie przychyliła – powiedziała.

Jaczyńska podkreśliła, że jej klub był otwarty na dyskusję i ewentualne zmiany w zapisach uchwały, jednak zabrakło woli politycznej, by wprowadzić narzędzia ograniczające dostępność alkoholu, mimo twardych danych wskazujących na problemy związane z jego nadużywaniem.

Mieszkańcy mogą na żywo obserwować do 16 września proces powstawania rzeźb. Baza Kanukam jest w godz. 10-15 otwarta dla osób, które chcą zobaczyć, jak z drewna, przy użyciu pił i dłut, powstają kolejne dzieła. 

– Pomysł na rzeźbę najpierw istnieje tylko w głowie i wyobraźni artysty. Dopiero później przychodzi moment, kiedy trzeba nadać mu konkretny kształt – podkreślają organizatorzy.

Finał pleneru zaplanowano na 19 września. O godz. 16 rozpocznie się w Tarnogórze wernisaż prezentujący rzeźby wykonane przez młode artystki. Jeśli pozwoli na to pogoda, wydarzenie odbędzie się w plenerze. W programie znalazły się również koncert zespołu Guitar Bandits, ognisko i dodatkowe atrakcje.

PRZECZYTAJ TEŻ: Bogusław Pupiec pokazuje piękno kobiet na wyjątkowej wystawie w Zamościu

Tego samego dnia odbędzie się także jesienna edycja akcji Operacja Czysta Rzeka. O godz. 10 uczestnicy wyruszą kajakami na odcinek Wieprza – z Wirkowic do Tarnogóry, by posprzątać rzekę i jej okolice. Na spływ obowiązują wcześniejsze zapisy.

Organizatorem pleneru i wydarzenia finałowego jest Kuźnia Kultury, która zaprasza mieszkańców Tarnogóry, gminy Izbica i całego regionu do udziału w spotkaniu ze sztuką.

Pierwsi pacjenci będą mogli zapisywać się na badania w drugiej połowie października. NFZ chce wyłonić co najmniej 32 realizatorów, ale zakłada, że ostatecznie może być ich ponad 50. Badania mają być wykonywane również mobilnie.

Bez skierowania, ale nie dla każdego

Najważniejsza informacja dla pacjenta: do programu nie będzie potrzebne skierowanie. Osoba spełniająca kryteria będzie mogła zgłosić się bezpośrednio do placówki mającej umowę z NFZ.

A program jest skierowany do grupy szczególnie zagrożonej zachorowaniem na raka płuca. Podstawowa grupa to osoby w wieku od 55 do 74 lat, które mają za sobą co najmniej 20 paczkolat palenia i nadal palą albo rzuciły palenie nie wcześniej niż 15 lat temu.

CZYTAJ TEŻ: Hesco-bastiony, nowe posterunki i saperzy na granicy. Wojsko umacnia granicę z Ukrainą

Co oznacza 20 paczkolat? To na przykład palenie jednej paczki papierosów dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat.

Z programu będą mogły skorzystać również niektóre osoby w wieku od 50 lat. W ich przypadku oprócz odpowiedniej historii palenia konieczne będzie występowanie dodatkowych czynników ryzyka. Chodzi m.in. o zawodowe narażenie na azbest, krzemionkę, nikiel, chrom, kadm, arsen czy spaliny silników Diesla, ekspozycję na radon oraz określone choroby nowotworowe w przeszłości.

Tomografia ma znaleźć raka, zanim pojawią się objawy

NDTK wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania niż standardowa tomografia komputerowa. Jej zadaniem jest wykrycie niewielkich zmian w płucach na etapie, kiedy chory może jeszcze nie odczuwać żadnych niepokojących objawów.

W przypadku raka płuc ma to szczególne znaczenie. Choroba może długo rozwijać się bezobjawowo, dlatego część pacjentów rozpoczyna diagnostykę dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już zaawansowany.

PRZECZYTAJ: Tworyczów: Rodzice oczekują dialogu. Wójt Sułowa: "Nie będziemy w stanie udźwignąć prowadzenia 3 szkół"

Skalę problemu pokazują dane Krajowego Rejestru Nowotworów. W 2023 roku w Polsce odnotowano 21 045 nowych zachorowań na raka płuc i 22 155 zgonów z jego powodu. Rak płuc pozostaje najczęstszą przyczyną śmierci z powodu nowotworów zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet.

NFZ przejmuje badania na stałe

Bezpłatna tomografia nie jest zupełnie nowym pomysłem. NDTK była wcześniej wykonywana w ramach programu wczesnego wykrywania raka płuc, a następnie pilotażu. Teraz badanie trafia do koszyka świadczeń gwarantowanych i będzie finansowane przez NFZ.

To zasadnicza zmiana: zamiast czasowego projektu powstaje ogólnopolski system badań dla osób z grup ryzyka.

NFZ szacuje roczny budżet programu na około 16 mln zł. Lista placówek, w których będzie można wykonać badanie, pojawi się po zakończeniu konkursów i podpisaniu umów. 

Pierwszych zapisów należy spodziewać się w drugiej połowie października.

W programie zaplanowano Jarmark Hubertowski, pokazy kynologiczne i sokolnicze, prezentacje wabienia zwierzyny, sygnałów myśliwskich, kowalstwa artystycznego oraz pokazy kawaleryjskie Roztoczańskiej Konnej Straży Ochrony Przyrody. 

O godz. 13 wystartuje gonitwa za lisem, a o godz. 14 odprawiona zostanie msza święta Hubertowska. 

Uczestnicy będą mogli skorzystać z warsztatów kulinarnych i plastycznych, gotowania na żywo, Biesiady Hubertowskiej z pieczonym dzikiem, a także obejrzeć wystawę trofeów i akcesoriów łowieckich czy spróbować sił na Byku Rodeo.

PRZECZYTAJ TEŻ: OSP Zwierzyniec świętuje 120-lecie. Jubileusz, msza, apel i wyróżnienia druhów

Sklep nie płaci za dostarczenie i instalację urządzenia. Nie ma również miesięcznego abonamentu ani opłat za serwis. Operator deklaruje, że bierze na siebie obsługę techniczną, części zamienne i szkolenie personelu.

Nie tylko za darmo. Sklep dostanie pieniądze

Najciekawszy element oferty dotyczy jednak wynagrodzenia. Placówka ma otrzymywać 3 grosze za każde opakowanie przyjęte przez automat.

To oznacza istotną zmianę z punktu widzenia małego przedsiębiorcy. Zamiast inwestować w urządzenie służące do realizacji obowiązków związanych z systemem kaucyjnym, sklep może otrzymać sprzęt bez opłat, a następnie zarabiać na prowadzeniu zbiórki.

Operator oferuje m.in. kompaktowy automat RVM X2, przeznaczony właśnie dla mniejszych placówek. Urządzenie rozpoznaje i zgniata butelki PET oraz puszki, a jego deklarowana wydajność sięga 50 opakowań na minutę.

Nie oznacza to jednak, że automat jest rozdawany bez żadnych warunków. Oferta zakłada podpisanie umowy na trzy lata. Sklep musi również zapewnić odpowiednie miejsce dla urządzenia oraz wykonywać podstawowe czynności związane z jego bieżącą obsługą, w tym wymieniać worki i plomby. Operator deklaruje odbiór zebranych opakowań w ciągu 72 godzin, przy minimalnym odbiorze pięciu worków.

Małe sklepy nie muszą zbierać wszystkich opakowań

Oferta może być szczególnie interesująca dla placówek o powierzchni poniżej 200 mkw. W przypadku puszek i jednorazowych butelek PET takie sklepy muszą pobierać kaucję przy sprzedaży napojów objętych systemem, ale nie mają obowiązku prowadzenia zbiórki. Mogą robić to dobrowolnie.

Inaczej jest w przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku. Te małe sklepy sprzedające takie napoje muszą przyjmować i zwracać za nie kaucję.

Właśnie niewielkie placówki są jednym z kluczowych elementów dalszego rozwoju systemu. Szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do dużych supermarketów i automatów do zwrotu opakowań jest ograniczony.

Butelkomat może zatrzymać klienta

Jest jeszcze jeden argument, który może przekonać właścicieli sklepów. Chodzi o klientów.

Opakowania objęte systemem można zwracać bez paragonu. Konsument nie musi też oddawać butelki lub puszki w sklepie, w którym kupił napój. Może wybrać dowolny punkt zbiórki.

W praktyce oznacza to, że klient, który chce odzyskać kaucję, może pojechać do większego sklepu wyposażonego w automat, a przy okazji właśnie tam zrobić zakupy. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwraca uwagę na ten mechanizm w informacjach przygotowanych dla małych przedsiębiorców.

Automat stojący w osiedlowym czy wiejskim sklepie może więc nie tylko przynosić wynagrodzenie za przyjmowane opakowania. Może również ograniczyć odpływ klientów do większych placówek.

Na razie nie można jednak mówić o rewolucji w całym systemie. To model biznesowy oferowany przez jednego z operatorów, a nie rozwiązanie wprowadzane odgórnie dla wszystkich sklepów. Kluczowe będzie to, ilu przedsiębiorców zdecyduje się podpisać trzyletnie umowy i jak szeroka sieć bezpłatnych automatów rzeczywiście powstanie.

Dla dzieci czekać będą dmuchańce, zabawy i animacje, a dla wszystkich loteria, kiermasz oraz stoiska z regionalnymi specjałami. Początek o godz. 13. 

Całkowity dochód z imprezy przeznaczony zostanie na leczenie 13-letniego Adasia Iwanejko.

CZYTAJ TEŻ: Dzięki zbiórkom pieniędzy Dominika jedzie na leczenie! Niech pokona raka

CZYTAJ TEŻ: W Chełmie niespełna 350 tys. zł, w Zamościu ponad 900. Tak samorządy finansują schroniska

Nowy obiekt powstanie w miejscu starego, zrujnowanego budynku, który został już wyburzony. Zaplanowano jednokondygnacyjny, całoroczny i ogrzewany pawilon w konstrukcji modułowej. Ma zapewnić zwierzętom oraz pracownikom schroniska bezpieczne, higieniczne i trwałe warunki. Każdy boks będzie wyposażony w indywidualny zewnętrzny wybieg.

Wykonawca będzie miał dziewięć miesięcy od podpisania umowy na realizację całego zadania.

W zamojskim schronisku przebywa około 100 psów. Placówka zapewnia także opiekę bezdomnym kotom.

Ważną zmianą są tabliczki informacyjne z oznaczeniami w alfabecie Braille’a, które zamontowano m. in. przy wejściach, salach kinowych, windzie i toaletach. Osoby niewidome i słabowidzące mogą dzięki nim łatwiej orientować się w przestrzeni kina.

CZYTAJ TEŻ: Zamość: Konkurs o Sergiuszu Piaseckim. Odpowiedz na 12 pytań i wygraj nagrody

W „Stylowym” uruchomiono także cyfrowy system informacyjno-nawigacyjny ze znacznikami głosowymi. Ma on ułatwiać osobom z dysfunkcją wzroku samodzielne poruszanie się po budynku.

Z myślą o osobach z niedosłuchem przy jednej z kas zamontowano natomiast pętlę indukcyjną, która ułatwia komunikację z pracownikami kina osobom korzystającym z aparatów słuchowych.

Modernizacja została dofinansowana przez Polski Instytut Sztuki Filmowej. Jej efektem ma być bardziej dostępne, bezpieczne i przyjazne kino dla wszystkich mieszkańców.

CZYTAJ: Omega Stary Zamość: bez zwycięstwa, tylko jeden remis i aż cztery porażki

– Zagraliśmy naprawdę bardzo dobrze, jednak pozytywne wrażenia artystyczne nie zawsze dają punkty. Napędzaliśmy swoje akcje bardzo szybko, ale brakowało nam tylko skuteczności. Dużo w nas było goryczy po tym meczu – mówi Paweł Lewandowski, szkoleniowiec Omegi.

Po pierwszej połowie spotkania lepsze wrażenie pozostawił po sobie Sokół. 

– Remis po połowie meczu był naszym sukcesem – przyznaje Paweł Lewandowski.

Po dwudziestu minutach był remis 1:1, a każda ze stron miała za sobą skutecznie wykonany rzut karny. Najpierw Sebastian Łapiński sfaulował Stanisława Wołkodawa, a „jedenastkę” wykorzystał Jurij Perin. Później przewinienia dopuścił się Kacper Charkot, poszkodowany był Stefan Kot, zaś z „wapna” wzorowo strzelił Łukasz Fidler. 

CZYTAJ TEŻ: Wysoki lot Sokoła Zwierzyniec. Trener Sawczuk: To było niezłe spotkanie, jak na klasę okręgową

Goście jeszcze raz wyszli na prowadzenie – za sprawą Wołkodawa. Stratę skuteczną „główką” odrobił Jakub Pieczykolan. Zrobił to po dośrodkowaniu Łukasza Bubeły z rzutu rożnego i złym piąstkowaniu Charkota.

Nikt z przyjezdnych nie miał jednak żalu do bramkarza Sokoła, że przyczynił się do utraty dwóch bramek. Po przerwie interweniował tak często, że śmiało można przypisać mu zdobycie punktu przez zwierzyniecką ekipę. 

– Nie spodziewaliśmy się tego, że w pierwszej połowie meczu piłkarze Sokoła będą tak dobrze biegać i rozgrywać piłkę. Nasze poczynania do przerwy były chaotyczne. Zbyt późno reagowaliśmy na boiskowe wydarzenia. Zespół ze Zwierzyńca nie był w stanie dotrzymywać nam kroku w drugiej części meczu, w której wychodziło nam wszystko, poza udaną finalizacją akcji – komentuje Lewandowski.

Omega Stary Zamość – Sokół Zwierzyniec 2:2 (2:2)

Gole: 0:1 Perin 15 (z karnego), 1:1 Fidler 20 (z karnego), 1:2 Wołkodaw 24, 2:2 Pieczykolan 42.

Omega: Wołoszyn – Zakrzewski, Pieczykolan (46 Kostrubiec), Fidler, Lis (63 Baran) – Miedźwiedź, Łapiński (84 Ciurysek), Bubeła, Dyrkacz, Buczek – Kot (63 Bochniak); trener Lewandowski.

Sokół: Charkot – Kapuśniak, Misiarz, Borowiński, Gieleta – Spólnik (80 Rudy), Szafraniec, Michalak, Niewiński, Wołkodaw – Perin; trener Sawczuk.

Żółte kartki: Lis, Bubeła, Baran (Omega), Spólnik (Sokół). Sędziował: Paszkiewicz (Tomaszów Lubelski).

CZYTAJ TEŻ: Tworyczów: Rodzice oczekują dialogu. Wójt Sułowa: "Nie będziemy w stanie udźwignąć prowadzenia 3 szkół"

Wcześniej wykonano ekspertyzy techniczne miejsc ukrycia. Ich celem było sprawdzenie stanu obiektów oraz określenie zakresu koniecznych prac. Teraz projektanci mają przygotować szczegółowe rozwiązania techniczne oraz oszacować koszty przebudowy.

To jednak dopiero etap przygotowawczy. Kolejnym krokiem będzie wykonanie specjalistycznych robót, które mają dostosować istniejące miejsca ukrycia do obowiązujących wymagań technicznych oraz poprawić ich funkcjonalność i bezpieczeństwo.

Miasto podkreśla, że działania związane z modernizacją budowli ochronnych prowadzone są już od dłuższego czasu.

W ćwiczeniu bojowym na uczestników czekały m. in. ściana, tunel, kładka i rów wodny, a także zadania związane z budową linii wężowej, pompowaniem wody, układaniem sprzętu oraz wykonywaniem węzłów. W biegu sztafetowym 400 m zawodnicy mieli do pokonania ścianę drabiniastą, bieg pod poprzeczką, przeskok nad płotkiem, dodatkowo musieli w wyznaczonych miejscach ustawić odcinek węża i gaśnicę, a na ostatnim odcinku zawodnik budował linię gaśniczą zakończoną prądownicą.

CZYTAJ TEŻ: Wojewódzkie Igrzyska Policjantów w Tomaszowie. Kto był najsilniejszy? [ZDJĘCIA]

W kategorii dziewcząt zwyciężyła MDP Czołki (gm. Sitno), przed MDP Grabowiec i MDP Łabunie. Wśród chłopców również triumfowała MDP Czołki. Drugie miejsce zajęła MDP Góra Grabowiec (gm. Grabowiec), a trzecie MDP Średnie Duże (gm. Nielisz).

Wszyscy uczestnicy otrzymali pamiątkowe medale, a najlepsze drużyny puchary. Zwycięzców dekorował bryg. Przemysław Ilczuk, komendant miejski PSP w Zamościu i wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Zamościu.