Gm. Werbkowice: Zdewastowano odnowiony niedawno zabytkowy cmentarz w Dobromierzycach

Do ostatniego aktu wandalizmu doszło przed 21 czerwca. Nieznani sprawcy zniszczyli zabytkowy cmentarz prawosławny w Dobromierzycach (gmina Werbkowice). Nekropolia jest miejscem pochówku osób wyznania prawosławnego, grekokatolickiego, rzymskokatolickiego – osób świeckich, duchownych i dawnych właścicieli ziemskich.

O dewastacji zawiadomiono władze gminy oraz właściciela cmentarza. Poinformowano również ukraiński konsulat w Lublinie ze względu na obecność nagrobków ukraińskich. W sumie zniszczono 14 nagrobków. Prawie wszystkie, poza jednym, mają napisy ukraińskie i rosyjskie.

Uszkodzone nagrobki leżą na ziemi

Cmentarz prawosławny w Dobromierzycach został założony w XIX wieku z myślą o unickich mieszkańcach Dobromierzyc i Peresołowic. Po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej w 1875 r. nekropolia przeszła pod zarząd Cerkwi prawosławnej i była użytkowana do końca II wojny światowej oraz do wysiedlenia prawosławnych Ukraińców. Po II wojnie światowej cmentarz pozostawał zaniedbany i był częściowo zdewastowany. W 2021 r. doczekał się prac restauratorskich i konserwatorskich. Wtedy nekropolia została odnowiona dzięki środkom z programów ministerialnych.

PRZECZYTAJ TEŻ: Werbkowice/Krasnystaw: 80 proc. plantacji narażonych na straty z powodu żerowania szarka komośnika

Na cmentarzu w Dobromierzycach znajduje się kilka cennych historycznie nagrobków, m.in. najstarszy z połowy XIX w., upamiętniający unickiego kapłana Nikolausa Laurysiewicza, oraz nagrobek majora armii rosyjskiej Józefa Walewskiego z 1870 r. Większość nagrobków nosi inskrypcje w języku cerkiewnosłowiańskim i polskim.

Historyk dr Mariusz Sawa był jednym z wolontariuszy, którzy cztery lata temu sprzątali, porządkowali i odrestaurowywali cmentarz w Dobromierzycach.

– 21 czerwca rano stwierdziłem, że 14 nagrobków leży przewróconych. Częściowo były one rozbite – wszystkie, które wyremontowaliśmy w 2021 r. staraniem Towarzystwa dla Natury i Człowieka oraz pracą wolontariuszy, którzy wtedy brali udział w tym projekcie. Jeden nagrobek został, że tak powiem, oszczędzony. Natomiast reszta jest rozbita, zniszczona. Oprócz tego rozrzucono śmieci, a konkretnie butelki. Prawdopodobnie zostały przyniesione w niebieskim foliowym worku. Część butelek wyjęto z worków i rozbito na tych poprzewracanych nagrobkach. Policja przesłuchiwała świadków. Ja też składałem zeznania. Osobiście nie mam żadnych podejrzeń. Czekam na to, co ustali policja – relacjonuje dr Mariusz Sawa.

– Na cmentarzu w Dobromierzycach przewrócono 15 nagrobków. Policjanci ustalają, kto dopuścił się tej dewastacji. W sprawie prowadzone jest dochodzenie – poinformowano nas w Komendzie Powiatowej Policji w Hrubieszowie.

PRZECZYTAJ: Gmina Werbkowice wprowadza e-faktury za wodę i ścieki

Trudno zachować spokój

– Kilka dni temu dowiedzieliśmy się o dewastacji cmentarza prawosławnego w Dobromierzycach. Pracowaliśmy na tym cmentarzu jesienią 2021 r., a wcześniej w 2007 r. Nie będziemy rozwodzić się nad emocjami, które wywołuje widok skutków wandalizmu niszczącego pamięć pokoleń mieszkańców wsi Dobromierzyce i Peresołowice oraz efekty wielu dni pracy i nakładów finansowych. Zamierzamy jeszcze w tym roku odbudować przewrócone nagrobki. Zapraszamy do współpracy – mówi jeden z wolontariuszy programu Cmentarze Pogranicza.

Na tym samym profilu na Facebooku znajduje się link do filmu „Nieobecni sąsiedzi – Dobromierzyce”. To filmowy przewodnik po prawosławnym cmentarzu w tej miejscowości. Pochowano tam katolików rzymskich, katolików greckich oraz wiernych prawosławnych – miejscowych dziedziców, księży i chłopów. Nagrobki są w języku polskim, po łacinie, a także w językach rosyjskim i ukraińskim. Film zrealizowali: Mateusz Borny, Mariusz Sawa i Krzysztof Gorczyca. Sfinansowano go ze środków Narodowego Instytutu Dziedzictwa w ramach programu „Wspólnie dla dziedzictwa”.