Wybór szkoły to ważna decyzja

Przed młodzieżą, obecnymi ósmoklasistami nie tylko egzamin na zakończenie szkoły, ale również wybór dalszej ścieżki edukacji. Na ile to jest ważny moment w życiu nastolatka?

– To jest ważny moment, bo to pierwsza tak poważna, samodzielna decyzja młodego człowieka. Wcześniej zwykle chodził do tej szkoły, która była najbliżej miejsca zamieszkania i uczył się tego samego, co wszyscy jego rówieśnicy. Idzie za tym ryzyko złego wyboru, czasami poczucie, że jeszcze za wcześnie na takie decyzje. Dla wielu osób zmiana szkoły daje też szansę na nowy początek, na nowe relacje, na zaistnienie wśród nieznanych osób bez etykiet, które przylgnęły do niego do tej pory. Poza tym niezależnie od decyzji, jaka zostanie podjęta, to przecież często pierwsza w życiu tak poważna zmiana środowiska, otoczenia. Dla młodzieży, która korzysta z usług naszej poradni, czyli uczącej się obecnie w szkołach powiatu zamojskiego, jest to zmiana jeszcze większa, bo dla większości wiązać się będzie z dojazdami do miasta, a czasami nawet z zamieszkaniem poza domem.

Czym powinni kierować się ósmoklasiści, przystępując do rekrutacji i wybierając dla siebie szkołę średnią?

– W pierwszej kolejności musimy wziąć pod uwagę stan zdrowia. Występowanie u ucznia chorób przewlekłych i istotnych trudności zdrowotnych może znacznie ograniczać możliwości wyboru zawodu. Kandydaci do techników i szkół branżowych są badani przez lekarza medycyny pracy, który decyduje, czy stan zdrowia nastolatka zezwala na uczenie się i wykonywanie tego zawodu. Dlatego też świadomość własnego stanu zdrowia oraz wymagań interesującego nas zawodu jest właściwym punktem wyjścia. Jeżeli zdrowie nie stanowi przeszkody, to wtedy należy przyjrzeć się swoim dotychczasowym osiągnięciom w szkole –  temu, czego uczeń uczył się chętniej, co przychodziło mu naturalnie, a co wymagało pracy. Wskazuje to na możliwości poznawcze i kierunek uzdolnień. Należy przyjrzeć się również temu, co nastolatek lubi robić poza szkołą, jak chętnie spędza czas, w jakiego rodzaju czynności się angażuje, a jakie go nudzą czy męczą. Warto też, najlepiej wraz z osobami bliskimi, które dobrze nastolatka znają, zastanowić się, jaki dziecko ma charakter i temperament. Czy jest raczej spokojne i opanowane, czy szybkie i chaotyczne, czy lubi pracować samodzielnie czy w grupie, czy jest cierpliwe, wytrwałe, a może wprost przeciwnie. Trzeba przyjrzeć się temu, czy lubi się uczyć i rozwiązywać teoretyczne problemy, czy woli działać praktycznie, czy ujawnia tendencje przywódcze, organizacyjne, w jakim stopniu jest odporne na stres. Konieczne jest również zapoznanie się z aktualną ofertą edukacyjną w miejscu, w którym nastolatek zamierza się uczyć. Oprócz analizy informatora proponuję także wejść na stronę lokalnych szkół i przyjrzeć się, jakie klasy rzeczywiście funkcjonują, a które są wyłącznie w ofercie. Jeżeli dany zawód czy profil w poprzednich rocznikach nie zdołał zgromadzić wystarczającej liczby chętnych, to istnieje obawa, że w tym roku również nie zbierze się klasa i trzeba opracować sobie plan alternatywny.

Co roku obserwujemy, że zdecydowana większość młodzieży decyduje się po szkole podstawowej kontynuować naukę w liceach ogólnokształcących, tam z reguły chętnych jest najwięcej. Mniej popularne są technika, a jeszcze mniej szkoły branżowe. Jak Pani myśli, czym ten trend jest spowodowany?

– Tak, obserwuję już ten trend od wielu lat. Aktualnie wiele szkół oferuje klasy licealne, więc tych miejsc jest po prostu dużo i wybór ten jest dostępny dla wielu osób. Stanowi też dla wielu osób odsunięcie decyzji o zawodzie – nie trzeba się jeszcze ukierunkowywać, wybierać „ostatecznie”, można dać sobie czas na to, aby rozeznać się w swoich potrzebach i odroczyć w czasie podejmowanie decyzji.

Czy można spróbować określić, dla kogo jest liceum, kto powinien zdecydować się na technikum, a kto na szkołę branżową? 

– Na pewno ważnym wskaźnikiem są oceny, bo liczą się one w procesie rekrutacji i są też będące pewnym wskaźnikiem zaangażowania w naukę. Jeżeli uczeń nie lubi się uczyć, nie interesuje go teoria, ale chętnie podejmuje się wykonywania prac technicznych, manualnych, poszukuje i interesuje się praktycznymi rozwiązaniami, ma w tym obszarze już jakieś umiejętności, wtedy lepszym pomysłem może być szkoła, która będzie te zamiłowania rozwijać. Należy pamiętać, że liceum nie daje kwalifikacji zawodowych, a więc żeby je zdobyć, należy kontynuować naukę. Nie każdy jest na to gotowy i na pewno nie jest to jedyna recepta na spełnienie zawodowe. Dziś na rynku jest bardzo duże zapotrzebowanie na fachowców posiadających konkretne umiejętności. Jeżeli natomiast dziecko planuje w przyszłości studia lub wymarzyło sobie zawód, do którego nie istnieje inna droga, wtedy najlepiej od razu zdecydować się na szkołę kończącą się maturą, czyli technikum lub liceum. Należy dodatkowo brać pod uwagę, że o ile w liceum kontynuowana jest wyłącznie nauk przedmiotów ogólnokształcących, to w technikum dochodzą jeszcze przedmioty zawodowe. Nie jest to więc wcale opcja łatwiejsza, a raczej możliwość zdobycia i zawodu, i matury bez konieczności dalszej edukacji.

W poradni psychologiczno-pedagogicznej, przed wyborem szkoły ponadpodstawowej można skorzystać z pomocy specjalisty. Na czym to wsparcie polega? Jak wygląda takie spotkanie?

– Doradca zawodowy pomaga, m.in. przy pomocy wystandaryzowanych testów, ocenić możliwości i mocne strony intelektualne, kierunek zainteresowań, predyspozycje osobowościowe do wykonywania określonego typu pracy. Bierzemy też pod uwagę opinię ze szkoły, aby zorientować się w funkcjonowaniu społecznym ucznia, jego, motywacji, zaangażowaniu w naukę i dotychczasowych w niej wynikach. Na podstawie wszystkich tych zgromadzonych informacji doradca przeprowadza rozmowę doradczą z uczniem i przeważnie z jego rodzicem. Warto, by uczeń podczas rozmowy miał już wiedzę na temat oferty edukacyjnej, czyli orientował się, jakie są dostępne szkoły, a w nich zawody czy profile. My możemy pomóc w poszukiwaniu informacji oraz w ich analizie. Porada, jaka następuje na końcu, jest wynikiem wspólnej pracy i wskazówką, a nie „skierowaniem” do konkretnej szkoły. Ostateczna decyzja należy do osoby, której ten wybór dotyczy. Większość zgłaszanych do nas uczniów otrzymuje też bardzo duże wsparcie od swoich rodziców w tym procesie.

Jak wielu młodych ludzi z tej formy wsparcia korzysta? 

– W normalnych warunkach, gdy młodzież uczyła się stacjonarnie, corocznie bardzo wielu ósmoklasistów korzystało z prowadzonych przez naszą poradnię grupowych diagnoz pod kątem wyboru szkoły ponadpodstawowej. Było to dla nich bardzo wygodne, bo mówimy o szkołach często naprawdę oddalonych od Zamościa czy od Szczebrzeszyna, gdzie nasza poradnia ma swoją filię. Dzięki temu niwelowane były trudności z dojazdem do poradni i usługa ta była bardziej dostępna dla wszystkich chętnych osób. Obecnie nasze możliwości są ograniczone do diagnoz indywidualnych w poradni i może zgłosić się do nas każdy uczeń szkoły z terenu powiatu zamojskiego. Aktualnie poradnia, mimo stanu epidemii i nauki zdalnej w szkołach, działa w trybie stacjonarnym – zarówno na badanie predyspozycji, jak i rozmowę doradczą zapraszamy ucznia i rodzica do naszej placówki na w Zamościu lub oddziału w Szczebrzeszynie. Ale można również skorzystać z konsultacji telefonicznych, gdyby było to konieczne.

Co należy zrobić, aby umówić się na rozmowę? Czy trzeba długo czekać na umówienie terminu? Czy obecni ósmoklasiści, dla których rekrutacja ruszy w połowie maja, mogą jeszcze kontaktować się w tej sprawie z poradnią?

– Korzystanie z usług poradni jest dobrowolne i bezpłatne, każdy rodzic może zgłosić tu swoje dziecko w dowolnym momencie, w zależności od potrzeb. Tak samo jest z poradnictwem zawodowym. Wystarczy zadzwonić do poradni (84 639 59 96) i umówić się na spotkanie z doradcą zawodowym. Obecnie zdarzają się zgłoszenia dzieci z klas VII, które mają jeszcze sporo czasu na decyzję, ale wolą wcześniej wykonać pierwsze kroki i ukierunkować się zgodnie z potencjałem, zainteresowaniami, przewidywalnymi potrzebami rynku pracy. Tegorocznym ósmoklasistom zostało już niewiele czasu na wybór szkoły, ale każde zgłoszone dziecko zostanie przyjęte w takim terminie, żeby mogło wykorzystać w tegorocznym procesie decyzyjnym zdobyte informacje o sobie, o szkole i o zawodach.

 HARMONOGRAM REKRUTACJI 2021

Terminy procesu rekrutacji do szkół średnich dla szkół publicznych są w całej Polsce identyczne, wyznaczone przez Ministerstwo Edukacji i Nauki. 

• 17 maja-21 czerwca – składanie wniosków o przyjęcie do szkoły ponadpodstawowej wraz z dokumentami.
• 25 czerwca-14 lipca – uzupełnienie wniosku o przyjęcie do szkoły ponadpodstawowej o zaświadczenie o wynikach egzaminu ósmoklasisty.
• 22 lipca – ogłoszenie list kandydatów zakwalifikowanych.
• 23-30 lipca – złożenie potwierdzenia woli przyjęcia.
• 2 sierpnia – ogłoszenie list przyjętych.