Stawy Echo mogą wyschnąć! Rekordowy upał i susza w Roztoczańskim Parku Narodowym [ZDJĘCIA]

Roztoczański Park Narodowy opublikował czerwcowy raport klimatyczno-hydrologiczny dla zlewni strumienia Świerszcz. Wynika z niego, że czerwiec 2026 roku zapisze się w historii pomiarów jako miesiąc ekstremalny – zarówno pod względem temperatur, jak i suszy.

Najbardziej alarmujące dane dotyczą końcówki miesiąca. 29 czerwca w Zwierzyńcu o godz. 15 odnotowano 39,6 st. C. To najwyższa temperatura w historii pomiarów prowadzonych od 1998 roku. Jak podkreślają autorzy raportu, była ona o prawie 4 st. C wyższa od dotychczasowego rekordu.

Wysokie wartości odnotowano także w innych punktach pomiarowych RPN: w Kosobudach było 39,2 st. C, na Białym Słupie 38,7 st. C, a we Floriance 38,5 st. C. Przy gruncie we Floriance temperatura sięgnęła aż 46,3 st. C.

Czytaj: Zwierzyniec: Tradycja, muzyka i tłumy miłośników ludowej kultury

Pierwszy taki dzień w historii pomiarów

Czerwiec był drugim, po maju, miesiącem tego roku znacznie cieplejszym niż przeciętnie. Średnia miesięczna temperatura wyniosła 19,7 st. C i była o 2 st. C wyższa od średniej wieloletniej dla czerwca. Cieplejszy był tylko czerwiec 2019 roku, gdy średnia temperatura osiągnęła 21,5 st. C.

Wyjątkowa była zwłaszcza trzecia dekada miesiąca. Odnotowano 8 dni upalnych, czyli takich, w których temperatura maksymalna przekroczyła 30 st. C. 29 czerwca po raz pierwszy w historii pomiarów średnia dobowa temperatura przekroczyła 30 st. C. W czerwcu wystąpiły także dwie noce tropikalne, podczas których temperatura minimalna nie spadła poniżej 20 st. C.

Najsuchsze półrocze w historii

Upałom towarzyszyła susza. W Zwierzyńcu w czerwcu spadło tylko 42,1 mm deszczu, czyli o ponad 40 mm mniej niż wynosi średnia wieloletnia dla tego miesiąca. W Kosobudach i we Floriance opadów było jeszcze mniej — o około 10 mm mniej niż w Zwierzyńcu.

PRZECZYTAJ TEŻ: Polacy kradną wodę. Susza napędza szarą strefę

W całym miesiącu odnotowano tylko trzy dni z opadem przekraczającym 2 mm i jeden dzień z opadem powyżej 20 mm. Maksymalny opad dobowy, 27,6 mm, wystąpił 11 czerwca. Co istotne, przez cały miesiąc nie było nawalnych opadów burzowych.

Jeszcze gorzej wygląda bilans całego półrocza. Od stycznia do czerwca suma opadów wyniosła zaledwie 147 mm. To najniższy wynik w historii pomiarów. Oznacza to tylko 43 proc. normy opadowej dla tego okresu.

Świerszcz na granicy zaniku

Skutki suszy są już widoczne w wodach powierzchniowych i podziemnych. W czerwcu dalej postępował ubytek zasobów wód, który trwa od początku marca 2024 roku.

Poziom wód podziemnych w głównym zbiorniku wodnym pod Roztoczem obniżył się w ciągu miesiąca o 7 cm. To oznacza, że jest teraz niższy niż kiedykolwiek wcześniej – nawet o 5 cm mniej niż podczas poprzedniego rekordu z 2020 roku. W płytszych warstwach ziemi spadki poziomu wody były jeszcze większe.

Najbardziej niepokojąca informacja dotyczy strumienia Świerszcz. Jego przepływ w punkcie pomiarowym „Malowany Most” spadł pod koniec czerwca do 1 litra na sekundę. To najniższy wynik w historii pomiarów prowadzonych od 1998 roku.

Historycznie niski był również średni miesięczny poziom wód gruntowych na torfowisku Międzyrzeki w zlewni Szumu.

Stawy Echo zagrożone

W raporcie pada wyjątkowo mocne ostrzeżenie:

„Jeśli w lipcu warunki termiczno-opadowe nie ulegną radykalnej poprawie, to prawdopodobnie przepływ w strumieniu Świerszcz powyżej punktu pomiarowego »Malowany Most« ustanie i Stawy Echo wyschną całkowicie przed końcem lata”.

To jeden z najbardziej alarmujących wniosków z opracowania. Stawy Echo należą do najbardziej rozpoznawalnych miejsc Roztoczańskiego Parku Narodowego. Ich ewentualne wyschnięcie byłoby widocznym skutkiem długotrwałej suszy, wysokich temperatur i spadku zasobów wodnych.

Autorzy raportu podkreślają, że tak ekstremalne warunki pogodowe nie pozostaną bez wpływu na przyrodę parku. Część skutków widać już teraz, ale konsekwencje tegorocznej suszy i upałów mogą być odczuwalne przez kolejne lata.

RPN apeluje: oszczędzajmy wodę

W związku z dramatyczną sytuacją hydrologiczną przedstawiciele Roztoczańskiego Parku Narodowego apelują do mieszkańców i turystów o rozsądne korzystanie z wody. Chodzi nie tylko o tereny samego parku, ale o cały region, w którym zasoby wodne kurczą się w zastraszającym tempie.

W czasie suszy szczególne znaczenie ma ograniczenie bezmyślnego zużycia wody. Warto zrezygnować z mycia samochodów wodą z sieci, ograniczyć nadmierne podlewanie trawników i ogródków, nie napełniać niepotrzebnie basenów oraz naprawiać nieszczelne instalacje. Każde takie działanie ma znaczenie, zwłaszcza wtedy, gdy wody brakuje w strumieniach, torfowiskach i podziemnych zasobach.

Specjaliści zwracają uwagę, że susza to nie tylko problem przyrody. To także problem mieszkańców, rolnictwa, lokalnych ujęć wody i całego systemu gospodarowania zasobami naturalnymi. Dlatego w najbliższych tygodniach oszczędzanie wody powinno stać się codziennym nawykiem, a nie tylko hasłem powtarzanym przy okazji kolejnych upałów.

Dane klimatyczno-hydrologiczne w Roztoczańskim Parku Narodowym gromadzone są w ramach Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego GIOŚ oraz projektów badawczych realizowanych przez park zgodnie z planem ochrony. Raport opracował Bogusław Radliński, a dane pomiarowe przygotowali: Bogusław Radliński, Ewa Szpyra, Robert Stefański, Przemysław Stachyra i Andrzej Sokołowski.

Czytaj: Gmina Zwierzyniec: Jubileusz 80-lecia szkoły