Nadmierna prędkość to jedna z najczęstszych przyczyn wypadków drogowych.

Już od wielu lat w naszym kraju jedną z podstawowych przyczyn wypadków drogowych według statystyk Policji Polskiej jest „niedostosowanie prędkości do warunków ruch”. 
W 2022 r. z ogółu 21 322 wypadków kierujący pojazdami spowodowali 19 373 wypadków co stanowi 90,9% ich ogółu. Z pośród tej liczny wypadków zawinionych przez kierujących pojazdami 4 468 wypadków powstało w wyniku niedostosowania przez kierujących prędkości do warunków ruchu drogowego co stanowi ponad 23% ogółu wypadków spowodowanych przez kierujących pojazdami.

Prędkość jest czynnikiem o szczególnym znaczeniu i prędkością wiąże się hamowanie. 
Do zatrzymania jadącego pojazdu potrzebna jest konkretna droga o określonej długości. 
Im większa prędkość pojazdu tym ta droga potrzebna do zatrzymania jest dłuższa.

Przepisy ruchu drogowego wprost nakładają na kierujących obowiązki w zakresie doboru prędkości z jaką powinni się poruszać po drogach publicznych. 

Kierujący pojazdem jest obowiązany:

Po pierwsze, jechać z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, a w szczególności: rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi, stanu i ładunku pojazdu, warunków atmosferycznych i natężenia ruchu. 

Po drugie, jechać z prędkością nieutrudniającą jazdy innym kierującym.

Po trzecie, hamować w sposób niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub jego utrudnienia.

Po czwarte, utrzymywać odstęp niezbędny do uniknięcia zderzenia w razie hamowania lub zatrzymania się poprzedzającego pojazdu.

Tych kilka podstawowych zasad powinno być bezwzględnie przestrzeganych przez kierujących każdym pojazdem, gdyż to ma istotny wpływ na sam fakt powstania wypadku – co pokazują statystyki, a także na skutki jeżeli już do wypadku dojdzie.

Operujemy bardzo często pojęciami prędkości: dopuszczalnej, administracyjnej, określonej przez znaki drogowe czy bezpiecznej. Z całą pewnością powinniśmy poruszać się z prędkością nie większą niż dopuszczalna, nie większą niż wskazana przez znaki drogowego i nie większą niż administracyjna.

Czy przestrzegając tych wymagań będziemy jednocześnie spełniać wymóg poruszania się 
z prędkością bezpieczną. Odpowiedź brzmi NIE.

Definicji prędkości bezpiecznej nie podaje kodeks drogowy. Kodeks drogowy nie określa także liczbowo prędkości bezpiecznej w zależności np. od drogi, pojazdu czy kierowcy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, za prędkość bezpieczną uważa się prędkość zapewniającą panowanie nad pojazdem w konkretnych warunkach w jakich odbywa się ruch. Kierujący powinien zatem wziąć pod uwagę nie tylko prędkość określoną administracyjnie bądź za pomocą znaków np. 50km/h. Poruszanie się z taką prędkością administracyjnie dopuszczalną w doskonałych warunkach drogowych (słońce, dobra przejrzystość powietrza , sucha nawierzchnia, prosta droga małe natężenie ruchu) może być uznane jednocześnie 
za prędkość bezpieczną. Jednakże wystarczy, że zmienią się warunki i np. zacznie padać deszcz, pojawi się mgła i zwiększy natężenie ruchu i już jazda z prędkością administracyjnie dopuszczalną 50km/h wcale nie będzie oznaczać, że poruszamy się z prędkością bezpieczną.

Podsumowując wśród uwarunkowań mających wpływ na prędkość bezpieczną kodeks drogowy wymienia i te czynniki kierujący powinni brać bezwzględnie pod uwagę:

• rzeźba terenu (np. spadki, wzniesienia, łuki, pochylenia),
• stan i widoczność drogi (np. rodzaj drogi jej klasa, koleiny, deformacje nawierzchni, rodzaj poboczy lub ich brak, rodzaj nawierzchni jezdni jej aktualny stan, pora doby, oświetlenie drogi, zadrzewienie),
• stan i ładunek pojazdu (np. stan ogumienia, stan wycieraczek i spryskiwaczy szyb, wysokość i szerokość ładunku),
• warunki atmosferyczne (np. deszcz, wiatr, mgła, śnieg, oblodzenie),
• natężenie ruchu (ilość pojazdów, odstępy pomiędzy nimi, ewentualne zatory),
• umiejętności kierowcy, jego stan psychofizyczny.

Z prędkością nierozerwalnie związane jest hamowanie, które jest procesem polegającym na zmniejszeniu prędkości pojazdu lub jego zatrzymaniu za pomocą układu hamulcowego lub silnika. Hamowanie występuje w różnych sytuacjach drogowych często jako czynność normalna w czasie jazdy będąca wynikiem planowych działań kierującego np. redukcja prędkości przed wykonaniem manewru skrętu, zatrzymania się przed przejściem dla pieszych itp. Tego rodzaju hamowanie nie jest związane ze stresem, gdyż jest czynnością planową i kontrolowana przez kierowcę. Bardzo często dochodzi jednak do sytuacji gdy hamowanie jest czynnością nagłą będącą następstwem nieprawidłowego działania innego uczestnika ruchu (nagłe wtargniecie pieszego na jezdnie, wymuszenie pierwszeństwa przejazdu itp.) lub też „gapiostwem” i nieprawidłowym działaniem nas samych (np. utrata koncentracji w rejonach niebezpiecznych jak przejścia dla pieszych skrzyżowania itp.)

W obydwu powyższych przypadkach hamowanie może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego lub jego utrudnienie. Trzeba pamiętać, że do zatrzymania pojazdu potrzebny jest czas i droga. Odcinek na jakim możemy zatrzymać pojazd jest nazywany drogą zatrzymania i jest to zawsze wielkością większa niż droga samego efektywnego hamowania pojazdu.

Droga zatrzymania pojazdu zależy więc od:

• czasu reakcji kierowcy czyli CZŁOWIEK,
• jakości układu hamulcowego czy POJAZD;
• współczynnika przyczepności, czyli JEZDNIA;
• i przede wszystkim PRĘDKOŚĆ.

Każdy trzech wcześniej wymienionych odcinków drogi zatrzymania pojazdu zależy wprost od prędkości. Odcinek pokonany w czasie reakcji kierowcy wynoszącym 1 sekundę będzie wynosił ok. 13,9 metra w przypadku jazdy z prędkością 50km/h i aż 25 metrów w przypadku jazdy z prędkością 90km/h. Przypominam, że na tym odcinku pojazd jeszcze nie hamuje. Na tym odcinku kierujący zauważa zagrożenie analizuje je i stawia stopę na pedał hamulca.

Jeszcze bardziej od prędkości zależy odcinek pełnego hamowania pojazdu. Droga hamowania rośnie proporcjonalnie do kwadratu prędkości. Oznacza to, że dwukrotnie większa prędkość wydłuży drogę hamowania czterokrotnie, a trzykrotne zwiększenie prędkości sprawi, że droga hamowania będzie aż dziewięć razy dłuższa.

Nawet niewielkie wydawałoby się zmniejszenie prędkości z 80km/h do 60km/h powoduje, że w sytuacji gdy szybciej jadący może brać udział w poważnym wypadku jadący wolniej zatrzyma się przed pojawiającą się przeszkodą. Poniżej przedstawiono porównanie długości drogi zatrzymania pojazdu z prędkości 60km/h i 80km/h.

Zielony samochód jadący z prędkością 60km/h zatrzymał się przed przeszkodą, czerwony jadący „tylko” 20km/h szybciej uderzył pojawiająca się przeszkodę z prędkością 60km/h, gdyż do pełnego zatrzymania z tej prędkości potrzebowałby około 57m i to w dobrych warunkach drogowych i przy tym samym czasie reakcji i takich samych układach hamulcowych.

Prędkość jazdy ma więc decydujące znaczenie dla bezpieczeństwa. Tam gdzie na drodze mogą pojawić się niespodziewane przeszkody, zwiększamy swoją możliwość przetrwania tylko wtedy gdy zmniejszymy prędkość.

WNIOSEK: NIE WARTO SIĘ SPIESZYĆ.

WORD Zamość